Paapje

Het Paapje is een zomergast die in tropisch Afrika overwintert. De soort lijkt op de Roodborsttapuit, maar de borst is wat minder fel oranje en vooral de duidelijke witte wenkbrauwstreep valt op. Bij het vrouwtje is die streep bruiner gekleurd.

Paapjes leven in open landschappen zoals heidevelden, duinvalleien, weilanden en hooilanden. Er moet voldoende lage begroeiing zijn om in te nestelen, naast hogere planten, struiken of paaltjes die als zang- en uitkijkpost dienen.

Paapjes vliegen laag en golvend van de ene plant naar de andere. Ze vangen insecten in de lucht en zoeken ook larven en wormen op de grond. Het vrouwtje bouwt het nest van grassprieten en mos, soms bereikbaar via een kort tunneltje. Zij broedt de eieren uit; beide ouders voeren de jongen.

Tot omstreeks 1970 was het Paapje een vrij normale broedvogel in grote delen van Nederland. Daarna verdween de soort vrijwel geheel uit de duinen en uit grote delen van Oost- en Zuid-Nederland. De huidige broedgebieden liggen vooral in Drenthe en Oost-Groningen. De sterke landelijke afname is de laatste jaren afgevlakt, maar duurzaam herstel is nog niet zichtbaar.

In Meijendel werd het Paapje vroeger incidenteel als territoriumhouder vastgesteld, meestal in een duinvallei. Inmiddels is het vooral een schaarse doortrekker en behoort het niet meer tot de regelmatig broedende soorten.

Het verdwijnen uit de duinen is onderdeel van een veel bredere landelijke achteruitgang. Het Paapje heeft een combinatie nodig van openheid, voldoende hoge uitkijkposten, een insectenrijke vegetatie en dichte bodembegroeiing rond de nestplaats. Verdroging, verbossing en het verdwijnen van kruidenrijke vegetaties kunnen die combinatie verbreken.

De soort is daarmee ook een historische indicator van het verdwijnen van vochtige, structuurrijke duinvalleien als broedbiotoop.

Het Paapje staat als bedreigd op de Rode Lijst en de landelijke staat van instandhouding als broedvogel is zeer ongunstig. Belangrijke maatregelen zijn vernatting, behoud van kruiden- en insectenrijke vegetaties, gefaseerd en laat maaien en het voorkomen van zowel volledige verbossing als te intensief beheer.

Bron: Sovon – Paapje.