Lees de toelichting bij deze groep
Aantalsindex broedvogels Meijendel
Beoordeeld met 2.000 kaveltrekkingen. Voor formele betrouwbaarheidsintervallen is nog geen vrijgave.
Bebouwing en Overige situaties gebruiken dezelfde ecologische groep.
Dichtheid per km²
Leeswijzer. De groepsgrafieken zijn beschrijvend. Zonder propagatie van de onzekerheid van de onderliggende soorten geven zij geen formele p-waarde, betrouwbaarheidsinterval of trendklasse.
De ecologische vogelgroep Bebouwing bestaat uit 15 soorten in de dichtheidsselectie. In de onderliggende landelijke indeling heet deze groep Vogels van bebouwing/overige. Niet alle soorten zijn dus echte gebouwbroeders. Boerenzwaluw, Huismus, Kauw, Kerkuil, Spreeuw en Zwarte Roodstaart kunnen sterk van gebouwen afhankelijk zijn, maar Koekoek en Bonte Vliegenvanger horen op andere ecologische gronden bij deze verzamelgroep.
De grafiek is daarom geen zuivere indicator voor de kwaliteit van gebouwen. Hij laat de gezamenlijke ontwikkeling zien van een kleine en gevarieerde groep soorten die in Meijendel deels gebruikmaakt van gebouwen, erven, nestkasten, boomholten en andere menselijke voorzieningen.
Ontwikkeling in Meijendel
In de selectie van de dichtheidsgrafiek werden in 2026 87 territoria vastgesteld, ofwel 4,9 per vierkante kilometer onderzocht gebied. In 2025 waren dat er 73 (4,1 per km²) en in 1990 351 (19,8 per km²). Het territoriatotaal lag in 2026 75% lager dan in 1990.
Het totaal daalde van 351 territoria in 1990 naar 48 in 2014, het laagste aantal sinds 1990. Daarna wisselden toenames en afnames elkaar af. Van 2024 tot en met 2026 werden achtereenvolgens 69, 73 en 87 territoria vastgesteld.
De daling van 272 territoria in 1983 naar 136 in 1984 valt samen met de invoering van de BMP-methode. Deze sprong kan daarom niet volledig als ecologische verandering worden geïnterpreteerd.
Kauw en Spreeuw veel schaarser dan in 1990
In 1990 bepaalden drie soorten het beeld: Kauw met 153 territoria, Spreeuw met 73 en Koekoek met 47. Samen vormden zij 78% van het groepstotaal.
In 2026 was Koekoek met 25 territoria de talrijkste van de elf vastgestelde soorten, gevolgd door Huismus en Spreeuw met elk 13, Holenduif met 10 en Witte Kwikstaart met 9.
Kauw had in 2025 nog vijf territoria en in 2026 vier, tegenover 153 in 1990. Spreeuw ging van 73 territoria in 1990 naar één in 2025 en 13 in 2026. Ringmus, met 26 territoria in 1990, ontbrak in 2025 en 2026. Ook Gierzwaluw werd in beide jaren niet vastgesteld.
Tussen 1990 en 2026 ging Witte Kwikstaart van 6 naar 9 territoria en Zwarte Roodstaart van één naar 6. Boerenzwaluw ging van twee naar één. Voor Huismus wisselden de aantallen sterk: één in 2024, twaalf in 2025 en dertien in 2026.
Niet iedere soort meet bebouwing
De Koekoek, die zijn eieren legt in nesten van andere vogels, vormde in 2026 29% van het totale aantal. Ook Bonte Vliegenvanger en Holenduif kunnen buiten bebouwing broeden. De afzonderlijke soortcijfers bieden daarom meer houvast bij vragen over renovatie, sloop of veranderingen in nestgelegenheid.
Zonder Koekoek telde de groep 46 territoria in 2025 en 62 in 2026. Die telling omvat ook soorten die buiten gebouwen broeden.
Lokale en landelijke ontwikkeling
Voor 1984–2026 is de geschatte verandering van de Meijendelse aantalsindex −82,9%. De beoordelingsregels geven voldoende steun voor een daling.
De Kauw neemt in de landelijke reeks tot en met 2024 in de laatste twaalf jaar licht af. In Meijendel daalde het aantal tussen 1990 en 2026 van 153 naar vier territoria. De Spreeuw ging in Nederland tussen 1990 en 2024 achteruit. In de Meijendelse grafiek daalde het aantal van 73 in 1990 naar één in 2025 en 13 in 2026.
Het verdwijnen van de Ringmus uit Meijendel past bij de sterke landelijke achteruitgang. De Huismus nam landelijk sinds 1990 af, maar vertoont recent enig herstel. In de Meijendelse telling steeg het aantal van één in 2024 naar twaalf in 2025 en dertien in 2026. Deze drie jaren geven een eerste beeld van de lokale verandering.
Bebouwd oppervlak en toegankelijkheid
Voor Bebouwing bestaat geen Natura 2000-habitattype. Als praktische benadering is daarom het CBS-landgebruik uit 2017 gebruikt. Binnen de vogelplots was ongeveer 24 hectare geclassificeerd als ‘bebouwd exclusief bedrijfsterrein’. Dat is circa 1,3% van het onderzochte gebied.
Deze klasse is geen meting van het werkelijke gebouwoppervlak en zegt niets over dakconstructies, open stallen, nestopeningen, nestkasten of de geschiktheid van individuele gebouwen. Juist deze eigenschappen bepalen of gebouwbroeders ergens kunnen nestelen.
De kaartkoppeling combineert CBS-landgebruik uit 2017 met de toegangsstatus per telplot in 2024. Van het als bebouwd geclassificeerde land lag volgens de toegangsstatus van 2024 ongeveer 76% in afgesloten plots en 24% in volledig vrij toegankelijke plots. Dit weerspiegelt waarschijnlijk mede de ligging van bedrijfs- en waterwinningsterreinen. De toegangsstatus zegt niets over de toegankelijkheid van gebouwen voor vogels of voor medewerkers.
Methodologie
De dichtheid is berekend over het volledige onderzochte plotoppervlak. Omdat bebouwing maar ongeveer 1,3% van dat gebied beslaat, is deze dichtheid geen maat voor het aantal territoria per hectare bebouwing.
De tellingen zijn reguliere broedvogelkarteringen en geen volledige inspecties van ieder gebouw, dak of nestgat. Vooral verborgen of kolonievormende gebouwbroeders kunnen daardoor lastiger volledig worden geteld.
De Meijendelse aantalsindex is gemiddeld 100 over 1984–1988, de eerste vijf jaar van de reeks 1984–2026. De verandering is een schatting uit soorttrends. De waarde van 1984 staat bij de jaarwaarden. De lijn in de grafiek begint in 1985. Onder ‘Richting per periode’ staat hoe de richting is beoordeeld. De aantalsindex heeft geen formeel betrouwbaarheidsinterval. De landelijke reeks loopt van 1990 tot en met 2024 en heeft een eigen referentie. Bebouwing is de verkorte publieksnaam voor de landelijke ecologische categorie Vogels van bebouwing/overige.
Rond 1973 werd het onderzochte gebied uitgebreid. Rond 1984 veranderde de telmethode door de invoering van BMP. Veranderingen rond deze jaren moeten voorzichtig worden geïnterpreteerd.