Terug naar soorten

Koolmees

Parus major Mezen

Broedvogel
68jaren
17920territoria
490hoogste jaar

1958 t/m 2025 · bron: Meijendel-database

Koolmees staand op een bemoste boomstam
Foto: Frank Vassen from Brussels, Belgium CC BY 2.0 Bron

Vogelgeluid

VWG Meijendel en openbare bronnen

Vogelgeluid van Koolmees

Opname: VWG Meijendel · VWG Meijendel · Geautoriseerde legacycollectie

Dichtheid per km2

Territoria per km²
Dichtheid

Dichtheid = territoria per jaar gedeeld door het Meijendel-oppervlak in dat jaar, volgens dezelfde berekening als de dashboardkeuze “Dichtheid per km2”.

Beschrijving

De Koolmees is een van de bekendste standvogels van Nederland. Hij is herkenbaar aan de zwarte kop met witte wangen, de geelgroene onderzijde en de zwarte borststreep. Bij het mannetje is deze ‘stropdas’ gemiddeld breder dan bij het vrouwtje.

Koolmezen komen voor in bossen, parken, tuinen en andere gebieden met voldoende bomen. Het zijn holenbroeders die gemakkelijk nestkasten gebruiken. Het vrouwtje broedt, terwijl het mannetje haar voert; na het uitkomen verzorgen beide ouders de jongen.

Het broedseizoen wordt afgestemd op de beschikbaarheid van rupsen en andere insecten. Buiten die periode eten Koolmezen ook zaden, knoppen en vruchten. Hun zang en roepen zijn zeer gevarieerd.

Voorkomen

De Koolmees komt vrijwel overal in Nederland voor, behalve in geheel boomloze landschappen. De landelijke broedpopulatie neemt geleidelijk toe. Oudere bossen, stedelijk groen en nestkasten bieden steeds meer geschikte broedplaatsen. De aantallen in de winter kunnen sterker wisselen en vertonen landelijk een ander verloop dan de broedpopulatie.

Ook in Meijendel is de Koolmees al tientallen jaren een algemene en wijdverspreide broedvogel. De ontwikkeling van jong duinbos naar ouder bos heeft de soort veel extra leefgebied geboden.

Achtergrond

Door warmere voorjaren komen rupsen gemiddeld eerder beschikbaar. Koolmezen kunnen hun legdatum aanpassen, maar die aanpassing loopt niet altijd gelijk met de voedselpiek. Wanneer de meeste rupsen al verdwenen zijn voordat de jongen hun grootste voedselbehoefte hebben, kan het broedsucces lager uitvallen.

Bescherming

De Koolmees is niet bedreigd. Behoud van oude bomen, dood hout, natuurlijke ondergroei en inheemse struiken ondersteunt zowel nestgelegenheid als insectenaanbod. Nestkasten kunnen helpen waar natuurlijke holten ontbreken, mits ze goed worden onderhouden en buiten het broedseizoen worden schoongemaakt.

Bron: Sovon – Koolmees.

Vogelkenmerken

Algemene slimme mees, zoekt insecten en zaden in diverse habitats.

Ecologische vogelgroepen: Bosvogels (Vink-groep). Rode Lijst: geen. Oranje Lijst: geen. Vogelrichtlijn: geen

Voedsel: Aandeel terrestrische ongewervelden: beperkt (klasseproxy 25%). Aandeel vliegende prooien: niet of nauwelijks (klasseproxy 0%). Aandeel zaden: beperkt (klasseproxy 25%).

Foerageren: Aandeel bodem en zeer lage vegetatie: beperkt (klasseproxy 20%). Aandeel actieve luchtvangst: niet of nauwelijks (klasseproxy 0%). Foerageersubstraat: struiklaag, boom. Foerageermethode: overige.

Nestplaats: Aandeel grondnesten: niet of nauwelijks (klasseproxy 0%). Nesthoogte: circa 1 meter. Aandeel holenbroeden: substantieel (klasseproxy 50%). Type nestholte: boomholte, nestkast. Oorsprong nestholte: natuurlijk, kunstmatig, bestaand, niet nader gespecificeerd.

Trek: Aandeel langeafstandstrek: niet of nauwelijks (klasseproxy 0%). Overwinteringsregio: Europa. Trekstrategie: stand.

De percentages zijn vaste, brongebaseerde klasseproxies voor de soort in Nederland/NW-Europa; het zijn geen in Meijendel gemeten populatiepercentages.

Bronnen: Nederlands Soortenregister — vogelsoortteksten; Vogelbescherming Nederland — online vogelgids; Vogelbescherming Nederland — online vogelgids; Vogelbescherming Nederland — online vogelgids; Life-history characteristics of European birds; Life-history characteristics of European birds; A global database of bird nest traits v2; A global database of bird nest traits v2; EltonTraits 1.0