Houtduif

In Nederland is de Houtduif een zeer algemene broedvogel en standvogel. Iedereen kent deze duif wel, want hij is zeer talrijk en komt behalve in het buitengebied ook voor in parken en tuinen.

'Onze' grootste duif komt wat plomp over. Op het grijze verenpak met roze borst en buik vallen de witte halsvlek op en het wit op de vleugels. Het opvliegen gaat met luid geklapper van de vleugels gepaard. Het gekoer van deze duif is alom bekend: 'Roe-koè-koe-roekoe' met de klemtoon op de eerste 'koe', regelmatig herhaald.

Het nest is een vrij dun maar stevig platform van takjes bijna altijd in een boom. Het vrouwtje maakt dat en legt er vervolgens 2 eieren in. Beide ouders bebroeden de eieren en verzorgen de jongen. In de regel volgt een tweede legsel.

Het voedsel bestaat uit graan en klaver, onkruidzaden en bessen. In stedelijk gebied eten Houtduiven ook (gevoerd) brood en afval. Vaak gaan grote groepen gezamenlijk op zoek naar voedsel en strijken o.a. neer op het boerenland waar ze dan behoorlijk schade kunnen veroorzaken aan bijvoorbeeld de koren- en koolvelden.

Sinds ongeveer 1975 namen de aantallen Houtduiven in bossen en soms ook cultuurland op de zandgronden af. Vermindering van voedselaanbod, onder andere door de omschakeling van graanteelt op maïsverbouw, was de vermoedelijk belangrijkste factor. Tegelijkertijd namen de aantallen in stedelijk gebied sterk toe. De soort is hier tegenwoordig een van de talrijkste broedvogels. Hij is de Turkse Tortel, die stedelijk gebied eerder koloniseerde, in veel gebieden voorbijgestreefd. De trend voor geheel Nederland lijkt daardoor redelijk stabiel.

De Houtduif is in Meijendel in de zeventiger jaren toegenomen tot een vrij stabiele dichtheid van rond de 35 territoria per km². Na 1990 is die dichtheid sterk afgenomen (grote grafiek boven de tabel). Waren er aanvankelijk nog bijna 40 broedterritoria per km², in 2005 dook dit aantal al onder de 10 per km², inmiddels is het verder terug gelopen naar rond de 5 per km². Ergo, vanaf de eerste BMP-telling in 1984 is het aantal Houtduiven letterlijk gedecimeerd!

De terugval van het aantal Houtduiven zou goed met de komst en groei van het aantal Haviken in Meijendel kunnen samenhangen, want de Houtduif staat hoog op de menulijst van deze roofvogel. En heden ten dage zal de toenemende aanwezigheid van de Slechtvalk (met een broedpoging in 2018) de Houtduif ongetwijfeld ook parten spelen.