Geelgors

De Geelgors is een forse gors met een lange staart en een stevige, puntige snavel. Het mannetje heeft in zomerkleed een opvallend gele kop en onderzijde, met bruine en donkere strepen. Het vrouwtje is minder fel gekleurd. In de vlucht vallen de witte buitenste staartveren op.

Geelgorzen leven in halfopen landschappen zoals bosranden, heide met verspreide opslag en kleinschalig boerenland met heggen, houtwallen en kruidenrijke bermen. Het mannetje zingt meestal vanaf een vaste zangpost in een boom of struik.

Het komvormige nest wordt door het vrouwtje op of vlak boven de grond gebouwd. In het broedseizoen eten Geelgorzen zowel zaden als kleine ongewervelden; buiten de broedtijd bestaat het voedsel vooral uit zaden.

De Geelgors was in de eerste helft van de twintigste eeuw nog in grote delen van Nederland algemeen. Daarna kromp het verspreidingsgebied sterk in oostelijke richting. Uit West-Nederland verdween de soort vrijwel geheel.

Na de eeuwwisseling trad vooral in Noordoost-Nederland herstel op, maar recent nemen de landelijke aantallen opnieuw af. De staat van instandhouding is zeer ongunstig.

In Meijendel was de Geelgors altijd schaars. In de laatste decennia van de twintigste eeuw werden slechts enkele territoria vastgesteld. Aan het begin van deze eeuw verdween hij er als broedvogel.

Geelgorzen blijven meestal het hele jaar in of nabij hun broedgebied. In de winter vormen ze groepen op plaatsen waar veel zaden beschikbaar zijn. Akkerranden, stoppelvelden en kruidenrijke overhoekjes kunnen dan van grote betekenis zijn. Het herstel in delen van Noordoost-Nederland laat zien dat gericht aangeboden wintervoedsel verschil kan maken.

De soort heeft een combinatie nodig van dichte nestgelegenheid, open foerageergebied, insecten voor de jongen en voldoende zaden in de winter. Behoud en herstel van heggen, houtwallen, kruidenrijke bermen, stoppelvelden en onbespoten akkerranden zijn belangrijk. Intensief maaien en het verdwijnen van ruige overgangen maken het landschap ongeschikt.

Bron: Sovon – Geelgors.