Novembertelling 2026: Is er minder trek, is ie al voorbij of komt ie nog?
20-11-2026
Ten opzichte van de laatste tien jaar komt de dichtheid van de in november in Meijendel aangetroffen vogels ditmaal uit op een dieptepunt. Het totaal aantal vogels nog net niet, want er is een relatief groot oppervlak geïnventariseerd! Op het moment van schrijven zijn op 11,4 km2 (29 kavels) 4517 vogels geteld. De vogeldichtheid komt uit op 396 vogels/km2 en het aantal soorten op 73, waaronder (in de sinterklaastijd alvast!) enkele surprises.
Voor de derde maand op rij blijven de dichtheden van de geregistreerde vogels in Meijendel minimaal. Toch denk ik niet dat er bij veel tellers met ontevredenheid op de tellingen teruggekeken wordt. Het weer was hen bepaald gunstig gezind en al zijn er misschien niet zozeer meteen erg in het oog springende resultaten te melden, toch bieden sommige uitkomsten best iets om even bij stil te staan.
De enige naar boven uitspringende soort (d.w.z. met een record dichtheid voor de maand november) is de Boomleeuwerik. De dichtheid hiervan bleek 5,44 individuen/km² terwijl de gemiddelde waarde voor de maand november 1,34 bedraagt. En door een van de tellers is me toevertrouwd dat de zich tonende aantallen bewust terughoudend zijn samengebracht ter voorkoming van dubbeltellingen. Zou het mooie weer hierbij een rol gespeeld hebben en zou juist deze vogelsoort daar ook voor gejubeld hebben? Het wegtrekken van de soort lijkt in ieder geval achter te blijven bij gebruikelijk.

Ook bij de Goudhaan lijkt van zo’n vertraging sprake (zie grafiek). En bijvoorbeeld de Sijs lijkt eveneens in het huidige seizoen verlaat te verschijnen (zie grafiek). Verder valt deze keer de Groene specht (alweer) op. In de afgelopen tien jaar is de soort geleidelijk nogal achteruit gegaan, maar in de afgelopen maanden lijkt er sprake van een vrijwel volledig herstel. Hopelijk houdt dat stand.

Tegenover deze successen staat opvallend de Meerkoet. Vorig jaar liet de soort al een dieptepunt zien, maar dit jaar blijkt er een dieper dal te zijn: de novemberdichtheid is gedaald tot 37 vogels/km², was vorig jaar 68 en komt daarbij van een gemiddelde over het afgelopen decennium (incl. vorig jaar maar niet dit jaar) van 104 individuen/km².
Zou het de Otter zijn die de soort van de troon van meest voorkomende wintervogel van Meijendel aan het stoten is? De Aalscholver streeft nu de Meerkoet krachtig voorbij, d.w.z. in de laatste twee herfstmaanden!
Er zijn nog wel meer opmerkelijke bijzonderheden, zoals een vroege doortrek van de Groenling (deze lijkt al grotendeels voorbijgetrokken te zijn; piek dit jaar in september), het voortdurend achterblijven van de Koolmees en Merel (naweeën van Usutu?), de ‘uitgestelde’ (en lage) piek van de Kramsvogel en verder de relatief lage dichtheden van exoten als de Halsbandparkiet, Canadese gans en Nijlgans. Hierbij zijn verschillende mogelijke oorzaken denkbaar. Verder ziet de Fuut kennelijk (nog steeds) geen reden om richting zee te trekken en ook de grondel-eendensoorten (Krakeend, Wintertaling, Wilde eend en Slobeend) zijn in Meijendel dit seizoen nog niet ‘op normale sterkte’.

Maar tot slot de echte verrassingen: een Klapekster in kavel 10/12/76 (zie foto van Krijn Leeuwis), 2 vroege Wilde zwanen in kavel 13S en 14 (mogelijk dezelfde twee; foto ook van Krijn), een Kolgans in kavel 1B, 10 Brandganzen in kavel 6, een Bruine boszanger in kavel 77 en 5 Raven (4 in kavel 71 en 1 in kavel 4/5).
En dan ‘vergeet’ ik deze keer maar even de Roerdomp, het Bokje en de 4 IJsvogels.

Jan Westgeest (westgeest.jan@gmail.com)