Gierzwaluw

De Gierzwaluw is van eind april tot in de zomer in Nederland aanwezig. Op warme avonden vliegen groepen krijsend boven steden en dorpen. De sikkelvormige vleugels en snelle vlucht maken de soort onmiskenbaar.

Gierzwaluwen brengen vrijwel hun hele leven in de lucht door. Ze verzamelen er insecten, drinken vliegend en kunnen er rusten. Alleen voor het broeden zijn ze afhankelijk van een vaste nestplaats.

Het nest ligt in een spleet of holte van een gebouw, bijvoorbeeld onder dakpannen, achter een dakrand of in een muur. Het bestaat uit vliegend verzamelde veertjes en plantendelen die met speeksel aan elkaar worden gehecht. Beide ouders broeden en voeren de jongen met in de lucht gevangen insecten.

De Gierzwaluw is geen echte zwaluw. Boerenzwaluw, Huiszwaluw en Oeverzwaluw behoren tot een andere vogelfamilie.

Gierzwaluwen broeden in Nederland vrijwel uitsluitend in bebouwing. De aantallen zijn lastig vast te stellen door de vele niet-broedende vogels en de zeer korte bezoeken aan de nestopening. Daardoor is ook de landelijke trend onvoldoende duidelijk.

Boven Meijendel worden geregeld foeragerende Gierzwaluwen gezien. Zulke waarnemingen bewijzen geen lokaal broedgeval: de vogels kunnen op grote afstand van hun nest voedsel zoeken. Alleen het invliegen in een geschikte gebouwopening of ander nestindicerend gedrag geeft daarvoor voldoende aanwijzing.

Bij koud en nat zomerweer kunnen Gierzwaluwen tijdelijk honderden kilometers uitwijken naar gebieden waar meer vliegende insecten beschikbaar zijn. Nestjongen kunnen zulke voedselarme perioden overleven door hun stofwisseling te vertragen. Dat aanpassingsvermogen maakt lange nestperioden mogelijk, maar aanhoudend slecht weer blijft riskant.

Gierzwaluwen keren vaak jarenlang naar dezelfde nestplaats terug. Renovatie, isolatie en het afdichten van daken kunnen complete kolonies laten verdwijnen. Voorafgaand onderzoek, werken buiten de gevoelige periode en het behouden of tijdig vervangen van nestplaatsen zijn daarom belangrijk. Speciale neststenen en kasten werken alleen als ze op een geschikte hoogte en met een vrije aanvliegroute worden aangebracht.

Bron: Sovon – Gierzwaluw.