Home page Zoeken
top

Vogelsoorten arrow Boomvalk

Alle Valken:
[euring: 3100]
Familienaam: Valken (Falconidae) Voor de wetenschappeljke namen wordt de indeling gevolgd van 'Dutch Avifauna' en 'Waarneming.nl'. Dat is niet altijd dezelfde indeling als die op andere sites.

Klik deze info-button voor lijst van dutchavifauna,
klik de button links voor waarneming.nl.

Latin: Falco subbuteo | English: Hobby
Deutsch: Baumfalke | Français: Faucon hobereau | Español: Alcot n


De Boomvalk is een zomergast. Hij is ongeveer even groot als de Torenvalk maar eenvoudig te onderscheiden door de grijze rug, de contrastrijke borststrepen en een kastanjerode ‘broek’. Van dichtbij zijn de zwarte baardstrepen goed zichtbaar en lijkt de kop op die van een Slechtvalk. Met zijn sikkelvormige vleugels doet het model van de Boomvalk in de vlucht denken aan een Gierzwaluw.

Het is een uitstekende vlieger en razendsnelle jager die het heeft voorzien op kleine zangvogels (voorkeur zwaluwen) maar ook op insecten als libelle en sprinkhaan. En vleermuizen. Daarom heeft de Boomvalk een voorkeur voor allerlei vormen van open of halfopen landschap met veel (stilstaand) water in de buurt. Deze zeer wendbare valk jaagt op vliegende prooien en slaat die na een soms spectaculaire achtervolging in volle vlucht. Insecten worden vervolgens vliegend opgepeuzeld. In tegenstelling tot de Torenvalk bidt deze valk niet.

Boomvalken zijn trekvogels. Het broedgebied strekt zich uit over een groot deel van Europa -met uitzondering van het noorden van Scandinavië- oostwaarts tot Japan, het noorden van Eurazië uitgezonderd. Ze broeden in open loof- of gemengd bos waar ze niet zelf een nest bouwen maar het nest van bijvoorbeeld een kraai of Houtduif gebruiken. Er is één legsel dat het vrouwtje uitbroedt, de jongen worden door beide ouders gevoerd, vooral zwaluwen. Ook na het uitvliegen gaan de ouders door de jongen te voeren, totdat ze zelf de kunst hebben geleerd vliegend een prooi te vangen.

Aan het eind van de zomer trekken de Europese Boomvalken naar Zuidelijk-Afrika, de Aziatische overwinteren in Zuidoost-Azië en India. Volwassen valken vertrekken eerst, de jongen gaan een paar weken later.

Klik de knop rechts voor de kaart met het areaal van de Boomvalk gemaakt door xeno-canto kaart
Broedsucces Boomvalk
Grafiek wordt opgebouwd…
 

In 26 van de 34 geïnventariseerde jaren zijn territoria vastgesteld voor de Boomvalk.
In de grafiek worden de aantallen per km² weergegeven, de tabel toont absolute aantallen.

Jaar
Aantal
 '85   '86   '87   '88   '89   '90   '91   '92   '93   '94   '95   '96   '97   '98   '99   '00   '01   '02   '03   '04   '05   '06   '07   '08   '16   '17 
1 1 3 2 2 3 2 4 6 5 4 1 5 3 3 3 4 6 6 1 2 1 2 1 1 1

Klik op een jaartal in bovenstaande tabel voor een kaart met de kavels waar territoria zijn vastgesteld

De Boomvalk behoort tot de ecologische groep soorten van opgaand, gesloten bos en het broedresultaat wordt in de BMP-verslagen bij die groep besproken.
Grafiek gebaseerd op het Meetnet Broedvogels (BMP). Weergegeven is de jaarlijkse index van de broedpopulatie t.o.v. 1990 en de standaardfout.
Voor de landelijke spreiding kijk bij Sovon.
Sinds ongeveer 1985 verdween de Boomvalk uit heide- en bosgebieden op de zandgronden van Oost- en Zuid-Nederland, die tot dan toe als 'klassiek boomvalkgebied' golden. Tegelijkertijd breidde de soort zich wat uit over het noorden en westen van het land, waar hij veelal in boerenland broedt. De biotoopverandering wordt (deels) toegeschreven aan intensieve en jarenlange nestpredatie door Haviken op de zandgronden. Afname van prooidieren, waaronder zangvogels, speelt eveneens mee. In de periode 1998-2000 is de broedpopulatie 750-1000 paren (bron: Sovon).

Het aantal territoria van de Boomvalk in Meijendel vertoont een grillig beeld, maar de trend toont een sterk dalende lijn. Deze fraaie soort had in 2008 voor het laatst jaarlijks één of meer territoria, wellicht dat de toename van de Havik hierin een rol speelt. Recent, zowel in 2016 als 2017, zijn weer territoria vastgesteld, in beide jaren één.
Bescherming van de Boomvalk
De Boomvalk staat op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels als 'kwetsbaar'. Deze soort heeft nauwelijks te lijden gehad van pesticiden, zoals veel andere roofvogels, maar is kwetsbaar door uiteenlopende bedreigingen. Een serieus voorbeeld is het afgenomen aanbod van nesten van kraaien en eksters waar deze vogels vervolgd worden. De achteruitgang is ook het gevolg van de afname van prooidieren: zangvogels van open boerenland, die door intensivering en verandering van landbouw bijna overal in aantal zijn afgenomen. Jonge Boomvalken worden lokaal vaak gepredeerd door de toegenomen Havik (o.a. in Nederland). Tijdens de trek wordt de soort bejaagd, zoals in Malta (500-1000 per jaar). Ook zijn Boomvalken kwetsbaar voor ontwikkeling van grote windmolenparken in bepaalde gebieden (bron: ).

Vogelzang en/of andere -geluiden

Klik de knop om zang of geluid direct af te spelen.

  • Boomvalk op vogelgeluid.nl. Opname: Jarek Matusiak | xeno-canto
Geluiden zoeken op het internet.
  • In de vogelgids van staan geluiden van de Boomvalk.
  • Ook op waarneming.nl zijn van de meeste soorten geluidsfragmenten te vinden.
    Zoek ze via deze link.
  • Xeno-canto is een website waar geluidsopnames van vogels uit de gehele wereld worden gedeeld. Zoek er naar geluiden van de Boomvalk
  • via deze link wordt Nederland als zoekgebied ingesteld.
  • via deze link wordt een onbeperkt zoekgebied ingesteld.
top