Home page Zoeken
top

Vogelsoorten arrow Torenvalk

Alle Valken:
[euring: 3040]
Familienaam: Valken (Falconidae) Voor de familienamen wordt de indeling gevolgd van 'Dutch Avifauna' en 'Waarneming.nl'. Dat is niet altijd dezelfde als die van bijvoorbeeld Vogelbescherming of andere sites.

Klik deze info-button voor lijst van dutchavifauna,
klik de button links voor waarneming.nl.

Latin: Falco tinnunculus | English: Kestrel
Deu: Turmfalke | Fran: Faucon crécerelle | Esp: Cern¡calo vulgar…


Foto van de Torenvalk
Foto: Edwin Bax  
De Torenvalk is een middelgrote valk met slanke, spitse vleugels en vrij lange staart. Hij leeft in open natuur- en cultuurlandschappen waar hij op zijn prooi jaagt, bij voorkeur muizen. Soms staan ook kleine vogels of kevers op het menu, of bijvoorbeeld zandhagedissen (in de duinen).

Zo kent vrijwel iedereen deze valk: biddend lijkt hij stil te hangen in de lucht, feitelijk langzaam tegen de wind in vliegend, met afhangende uitgespreide staart, kop naar beneden gericht, zoekend naar zijn maal. Krijgt de Torenvalk die in het vizier, dan laat hij zich met half ingeklapte vleugels steil naar beneden vallen, stoot zijn prooi en grijpt die met zijn klauwen. Torenvalken kunnen blijkbaar ook urinesporen van (veld)muizen waarnemen, waardoor als het ware een spionagekaart met daarop ingetekend allerlei verborgen routes ontstaat in het brein van de Torenvalk (bron VBNL).

Mantel en rug van deze valk zijn kastanjebruin, het mannetje heeft een grijze kop en stuit (foto), het vrouwtje is veel eentoniger bruin en fijn gebandeerd. De borst van beide geslachten is licht van kleur en 'verticaal' gevlekt. De staart van beide is voorzien van een zwarte eindband.

Het aantal broedparen bedraagt anno 2013 ongeveer 5.000 tot 7.500 (bron SOVON) en varieert met de veldmuizenstand. Helaas is de trend neerwaarts. Het valkennest is eigenlijk geen echt nest te noemen. De eieren worden op een rots, gebouw of boomholte, of in een verlaten nest gelegd. Tegenwoordig zijn deze valken vooral aangewezen op speciale torenvalkkasten. De 3 - 5 eieren worden hoofdzakelijk door het vrouwtje uitgebroed, waarbij het mannetje voor voedsel voor zijn partner zorgt. De jongen worden door beide ouders gevoerd.

 
Klik op een jaartal in dit overzicht voor een jaarlijst
met kaartje van kavels waar territoria zijn vastgesteld
Jaar
Aantal
 '84   '85   '86   '87   '88   '89   '90   '91   '92   '93   '94   '95   '96   '97   '98   '99   '00   '01   '02   '03   '04   '05   '06   '07   '08   '09   '10   '11   '12   '13   '14   '15   '16 
5 1 1 7 4 6 6 8 6 8 9 6 9 4 8 3 2 2 2 2 2 2 2 1 2 3 1 1 1 1 1 1 2

In alle 33 geïnventariseerde jaren zijn territoria vastgesteld voor de Torenvalk.
In de grafiek worden de aantallen per km² weergegeven, de tabel toont absolute aantallen.


de Torenvalk behoort tot de ecologische groep soorten van opgaand, gesloten bos en het broedresultaat wordt in de BMP-verslagen bij die groep besproken.
De grafiek links toont de ontwikkeling in NL De gegevens zijn afkomstig van het Broedvogel Monitoring Project (BMP). De grafiek toont de jaarlijkse populatie-index en de standaardfout, gebaseerd op tellingen in steekproefgebieden in het hele land. De gegevens uit 1984-1989 kunnen minder betrouwbaar zijn (grijze lijn).
Bron: www.sovon.nl
Kijk op SOVON.nl voor de landelijke spreiding
 
Al jaren wonen Torenvalken bovenin de Scheveningse watertoren in Meijendel. Die toren staat op het terrein van Dunea (K41), de nestkast zit op 49 meter hoogte. In dit nieuwsbericht van 2013 is de historie van deze kast in de watertoren te lezen (gedateerd 11mei).

Jaarlijks is van maart t/m juli het wel en wee van deze Torenvalken live te volgen via 'Beleef de lente' bij Vogelbescherming Nederland. Het weblog op die site wordt beheerd door medewerkers van duinwaterbedrijf Dunea.

Broedsucces Torenvalken watertoren Meijendel
"1999 werden de eerste 6 jongen geringd. Het nest heeft vervolgens elk jaar een broedgeval opgeleverd maar pas in 2004 is weer met het ringen gestart. In 2004 t/m 2011 hadden we telkens 5 jongen en in 2012 weer 6. Niet elk jaar zijn ze geringd. Soms waaide het te hard of was er geen tijd op het juiste moment en waren de jongen al te groot. In 2009 is de kast vernieuwd omdat de bodem er dreigde uit te vallen." [Arend de Looff]

In 2013 is ook gebroed, maar door het koude en natte voorjaar waren er veel te weinig prooidieren. Waarschijnlijk mede door onervarenheid van het jonge mannetje, is broedsucces in dat jaar uitgebleven. Lees het verslag van 2013 van Beleef de Lente. In 2014 en 2015 is weer wel met succes gebroed in de toren.

Bescherming van de Torenvalk

de Torenvalk behoort als wintergast cq doortrekker tot de 'Kwetsbare soorten' en is als zodanig opgenomen in de Rode Lijst *.

de Torenvalk zit als broedvogel in de gevarenzone. De soort moet eigenlijk op de Rode Lijst staan want effectieve beschermingsmaatregelen zijn per direct nodig. Daarom staat de Torenvalk (voorlopig) op de Oranje Lijst.

[*] In opdracht van Vogelbescherming Nederland heeft Sovon een rapport opgesteld op basis waarvan de Rode en Oranje lijst voor wintergasten en doortrekkers zijn samengesteld. In dat rapport wordt ook de 'Blauwe lijst' voorgesteld. Lees meer hier.

Vogelzang en/of andere -geluiden op het internet. Gebruik de hyperlinks naar externe sites.

Xeno-canto is een website waar geluidsopnames van vogels uit de gehele wereld worden gedeeld.
  • Zoek er naar geluiden van de Torenvalk via deze link, waarbij Nederland als zoekgebied is ingesteld.
  • Als dat geen of onvoldoende resultaten oplevert, kan op Xeno-canto het zoekgebied worden vergroot. De gepresenteerde kaart geeft dan meteen ook een fraai overzicht van het spreidingsgebied van de Torenvalk.

Ook op waarneming.nl zijn van de meeste soorten geluidsfragmenten te vinden.
Zoek ze via deze link.

top