Home page Zoeken
top

Vogelsoorten arrow Bergeend

Alle Eenden:
[euring: 1730]
Familienaam: Eenden (Anatidae) Voor de familienamen wordt de indeling gevolgd van 'Dutch Avifauna' en 'Waarneming.nl'. Dat is niet altijd dezelfde als die van bijvoorbeeld Vogelbescherming of andere sites.

Klik deze info-button voor lijst van dutchavifauna,
klik de button links voor waarneming.nl.

Latin: Tadorna tadorna | English: Common Shelduck
Deutsch: Brandente | Français: Tadorne de Belon | Español: Tarro blanco


Het vrouwtje heeft dezelfde tekening als de woerd, alleen mist de snavelknobbel.
De Bergeend is een grote, opvallend getekende eend. Het is een jaarvogel die altijd de kustgebieden heeft bevolkt, maar sinds de jaren vijftig meer landinwaarts is getrokken. Deze eenden broeden tegenwoordig in de noordelijke provincies en rond het IJsselmeer.

In tegenstelling tot de meeste andere eendensoorten heeft het vrouwtje dezelfde tekening als het mannetje, alleen mist ze de snavelknobbel van de woerd (zie foto). Ze zou daardoor een makkelijk prooi kunnen vormen voor rovers, maar omdat Bergeenden in holen broeden loopt ze nauwelijks gevaar.

Het goed verborgen nest, vaak in een konijnenhol, wordt bekleed met gras, dons en veren van de eigen borst. Het vrouwtje broedt de 8-14 eieren alleen uit en verzorgt de jongen. Een Bergeend voedt zich met krabbetjes en garnalen maar ook met visjes, insecten, pieren en kleine hoeveelheden plantaardig voedsel.

Van oudsher trekken vrijwel alle West-Europese Bergeenden na de broedtijd naar het waddengebied van Sleeswijk-Holstein in Duitsland om te ruien; dan blijven een paar volwassen vogels achter als kinderoppas. Rond de eeuwwisseling ruiden daar ruim 200.000 Bergeenden. Sindsdien namen de aantallen er gestaag af en vormden zich steeds grotere ruiconcentraties in de Nederlandse Waddenzee. De vraag is wat het Nederlandse wad in de zomermaanden zo aantrekkelijk maakt voor ruiende Bergeenden. Lees hier het artikel dat uitgebreid ingaat op deze vraag. Het artikel verscheen in Limosa.

Klik de groene knop voor de kaart met het areaal van de Bergeend gemaakt door xeno-canto. kaart
Broedsucces Bergeend
Grafiek wordt opgebouwd…
 

In 24 van de 34 geïnventariseerde jaren zijn territoria vastgesteld voor de Bergeend.
In de grafiek worden de aantallen per km² weergegeven, de tabel toont absolute aantallen.

Jaar
Aantal
 '84   '85   '86   '87   '88   '89   '90   '91   '92   '93   '94   '95   '96   '97   '98   '99   '00   '01   '03   '09   '10   '11   '12   '17 
18 27 28 28 19 16 14 17 16 13 11 4 14 12 8 3 2 3 1 2 2 1 1 2

Klik op een jaartal in bovenstaande tabel voor een kaart met de kavels waar territoria zijn vastgesteld

De Bergeend behoort tot de ecologische groep soorten van open water en het broedresultaat wordt in de BMP-verslagen bij die groep besproken.
Grafiek gebaseerd op het Meetnet Broedvogels (BMP). Weergegeven is de jaarlijkse index van de broedpopulatie t.o.v. 1990 en de standaardfout.
Voor de landelijke spreiding kijk op sovon.nl.
Van oorsprong een kustvogel, heeft de Bergeend vanaf 1970 zijn broedgebied landinwaarts uitgebreid. Tegelijkertijd verminderden de aantallen in de duinstrook, waarbij de decimering van het Konijn (levert nestgelegenheid en houdt de vegetatie kort) en predatie door Vossen meespeelt. Door de uitbreiding over het binnenland is de Nederlandse broedpopulatie als geheel desondanks licht gegroeid (bron: sovon.nl).

Vermindering van het aantal konijnen alsmede predatie door Vossen spelen een hoofdrol in de (bijna) verdwijning van de Bergeend uit Meijendel. Het aantal broedgevallen is in deze eeuw nooit meer dan drie geweest. Voor het eerst sinds 2012 zijn er in 2017 weer broedgevallen vastgesteld.
Bescherming van de Bergeend
De aanwezige aantallen Bergeenden zijn het hoogst van juli tot en met september. In deze tijd ruien ze hun slagpennen, waarvoor ze veilige open zoute wateren opzoeken. Lange tijd brachten vrijwel alle West-Europese Bergeenden de rui door in de Duitse Waddenzee. Vanaf ongeveer 1995 doen ze dat in toenemende mate ook in de Nederlandse Waddenzee, met name voor de Friese Kust bij Harlingen. Hier verblijven soms meer dan 100.000 Bergeenden in gebieden met veel voedsel (slijkgarnalen) en weinig scheepvaart (rust). De in ons land getelde aantallen namen in de afgelopen tientallen jaren duidelijk toe door de gedeeltelijke verschuiving van ruiplaatsen (sovon.nl).

Voor de Bergeend worden geen specifieke maatregelen genomen. Wel profiteert de soort in meer algemene zin van projecten van onder meer Vogelbescherming die gericht zijn op verbetering van de natuurkwaliteit van onze kustzones (Delta en Waddenzee). Belangrijke elementen daarin zijn meer rust voor vogels om te broeden, te foerageren en uit te rusten en een meer duurzame visserij (bron: vogelbescherming.nl).

Nederland is voor de Bergeend van zeer groot internationaal belang.
De Bergeend staat daarom op de Blauwe lijst.

[*] In opdracht van Vogelbescherming Nederland heeft Sovon een rapport opgesteld op basis waarvan de Rode en Oranje lijst voor wintergasten en doortrekkers zijn samengesteld. In dat rapport wordt ook de 'Blauwe lijst' vastgesteld. Lees meer hier.

Vogelzang en/of andere -geluiden

Klik de knop om zang of geluid direct af te spelen.

  •  Bergeend op vogelgeluid.nl. [Opname: Stein Ø. Nilsen | xeno-canto ]
Geluiden zoeken op het internet.
  • In de vogelgids van VBNL staan geluiden van de Bergeend.
  • Ook op waarneming.nl zijn van de meeste soorten geluidsfragmenten te vinden.
    Zoek ze via deze link.
  • Xeno-canto is een website waar geluidsopnames van vogels uit de gehele wereld worden gedeeld. Zoek er naar geluiden van de Bergeend.
  • via deze link wordt Nederland als zoekgebied ingesteld.
  • via deze link wordt een onbeperkt zoekgebied ingesteld.
top