Home page Zoeken
top

Vogelsoorten arrow Toendrarietgans

Alle Ganzen:
[euring: 1574]
Familienaam: Ganzen (Anatidae) Voor de familienamen wordt de indeling gevolgd van 'Dutch Avifauna' en 'Waarneming.nl'. Dat is niet altijd dezelfde als die van bijvoorbeeld Vogelbescherming of andere sites.

Klik deze info-button voor lijst van dutchavifauna,
klik de button links voor waarneming.nl.

Latin: Anser serrirostris | English: Tundra Bean Goose
Deu: Saatgans | Fran: Oie des moissons | Esp: Ansar campestre…


Foto van de Toendrarietgans
Foto: Arnoud B. van den Berg (via Wikimedia)
Klik foto voor vergroting…
Omdat Taiga- en Toendrarietgans sterk op elkaar lijken en de meeste kenmerken vrij variabel zijn èn elkaar overlappen, is de beschrijving op deze website bij beide soorten gelijk. De verschillen tussen de twee rietganzen zijn klein en het vergt nauwkeurig kijken èn ervaring om ze goed uiteen te houden. Taiga- en Toendrarietgans zijn lange tijd beschouwd als twee varianten van één soort, en die discussie duurt voort. Geografisch gezien hebben beide varianten een ander broedgebied: de Toendrarietgans broedt verder noordelijk dan de Taigarietgans.

De Taigarietgans (Anser fabalis) is ongeveer zo groot als de Grauwe Gans, maar bruiner en donkerder dan andere ’grauwe ganzen’, en met duidelijk lichtere veerranden (achterste gans op foto). Kop en nek lijken op afstand bijna zwart en contrasteren met de bleke, vuilbruine middenborst. Flanken en buik zijn bruin, met onduidelijke bandering, de anaalstreek en onderstaartdekveren zijn wit.

De Toendrarietgans (Anser serrirostris) is gemiddeld wat kleiner dan de Taigarietgans en heeft een kleinere, ronde kop (als de Kleine Rietgans) en kortere en wat dikkere hals (kijkt op foto naar rechts.

Een belangrijk verschil voor de determinatie is de snavel.
Die van de Taigarietgans is wat langer en spitser, met een variabele hoeveelheid oranje-geel en zwart.
De Toendrarietgans heeft een kortere, zwarte snavel met een smalle verticale oranje band, de onderste snavelhelft is gewelfd (vergelijk kop, hals en snavel op de foto; Taigarietgans achter).

De Taigarietgans broedt langs meren, vennen en rivieren in de taigazone van Scandinavië en Rusland. Ongeveer 100.000 Taigarietganzen overwinteren in het Oostzeegebied, voornamelijk in Duisland en Zweden. Een klein deel van deze vogels trekt nog iets verder, ook naar Nederland. In Noord-Brabant en Noordoost-Nederland zijn er enkele vaste pleisterplaatsen. Het gaat om hooguit 100-200 vogels (meestal nog minder), die vooral tussen december en februari worden gezien. Slechts in zeldzame strenge winters volgen er meer.

De Toendrarietgans broedt op de toendra's van Rusland en Siberië. Deze overwintert in West-Europa en komt jaarlijks, vanaf oktober ook naar Nederland en is een talrijke wintergast. De grootste concentraties doen zich gewoonlijk voor in het noordoosten en zuidoosten van het land. In topwinters zijn bijna 300.000 Toendrarietganzen aanwezig.
Taiga- en Toendrarietgans: herkenning vergt ervaring
In het verleden was er de Rietgans en die had twee ondersoorten: Anser fabalis fabalis en Anser fabalis serrirostris. Tegenwoordig worden deze als aparte soorten beschouwd, Anser fabalis en Anser serrirostris; zie Sovon en Vogelbescherming, op deze site wordt die lijn uiteraard gevolgd. De Rietgans ('van vroeger') is dus opgesplitst in twee soorten:

Dat het onderscheid tussen de verschillende deze rietganzen zelfs voor ervaren vogelaars lastig is blijkt ook uit de diverse artikelen en een presentatie die er over beschikbaar zijn. Hier enkele referenties.
lees meer…

De Toendrarietgans is geen broedvogel van Meijendel.…althans heeft nog niet in Meijendel gebroed, in elk geval niet sinds 1984, de start van inventarisatie volgens de BMP methode.

Het Team Invasieve Exoten van de Voedsel- en Warenautoriteit heeft in 2010 SOVON gevraagd een risicoanalyse uit te voeren voor geïntroduceerde ganzensoorten. De risicoanalyse heeft o.m. betrekking op deze soort. Volg deze link naar het rapport.
Bescherming van de Toendrarietgans
De Toendrarietgans is een van de soorten waarop klimaatverandering van invloed zou kunnen zijn. Helaas is over de impact hiervan nog weinig bekend. De Toendrarietgans gaat wereldwijd achteruit in aantal; een afname van 90% is vastgesteld in sommige delen van het broedgebied.

De toename van het aantal ganzen in Nederland in het algemeen zorgt voor een ingewikkelde maatschappelijke discussie. Boeren zijn niet blij met al die ganzen, om goedkoop zuivel te produceren lijkt elke grasspriet te tellen. Maar door een bijzonder intensieve landbouw wordt de ganzen extreem voedselrijk grasland aangeboden, en daar houden ze van! Hoewel schade gecompenseerd kan worden, worden ganzen helaas veel verstoord en gedood. Overwinterende ganzen hebben juist rust en energie nodig hebben (bron: vogelbescherming.nl).

Nederland is voor de Toendrarietgans van zeer groot internationaal belang.
De Toendrarietgans staat daarom op de Blauwe lijst.

[*] In opdracht van Vogelbescherming Nederland heeft Sovon een rapport opgesteld op basis waarvan de Rode en Oranje lijst voor wintergasten en doortrekkers zijn samengesteld. In dat rapport wordt ook de 'Blauwe lijst' vastgesteld. Lees meer hier.

Vogelzang en/of andere -geluiden

Klik de knoppen om zang of geluid direct af te spelen.

Geluiden zoeken op het internet.
  • In de vogelgids van VBNL staan geluiden van De Toendrarietgans.
  • Ook op waarneming.nl zijn van de meeste soorten geluidsfragmenten te vinden.
    Zoek ze via deze link.
  • Xeno-canto is een website waar geluidsopnames van
    vogels uit de gehele wereld worden gedeeld.
  • Zoek er naar geluiden van de Toendrarietgans via deze link, waarbij Nederland als zoekgebied is ingesteld.
  • Als dat geen of onvoldoende resultaten oplevert, kan op Xeno-canto het zoekgebied worden vergroot. De gepresenteerde kaart geeft dan meteen ook een fraai overzicht van het spreidingsgebied van De Toendrarietgans.
top