Home page Zoeken
top

Vogelsoorten arrow Knobbelzwaan

Alle Zwanen:
[euring: 1520]
Familienaam: Zwanen (Anatidae) Voor de familienamen wordt de indeling gevolgd van 'Dutch Avifauna' en 'Waarneming.nl'. Dat is niet altijd dezelfde als die van bijvoorbeeld Vogelbescherming of andere sites.

Klik deze info-button voor lijst van dutchavifauna,
klik de button links voor waarneming.nl.

Latin: Cygnus olor | English: Mute Swan
Deu: Hckerschwan | Fran: Cygne Tuberculé | Esp: Cisne vulgar…


Foto van de Knobbelzwaan
Foto: Edwin Bax  
De vrij talrijke Kobbelzwaan is een standvogel. Het is een vrij algemene soort in gras- en akkerlanden, op meren, plassen en op vaarten, ook in parken en op parkvijvers. In de winter neemt het aantal fors toe door overwinterende soortgenoten.

De wilde Knobbelzwaan is in Nederland zeldzaam, de meeste bij ons voorkomende exemplaren zijn nakomelingen van zwanen die vroeger werden gehouden voor hun donsveren. Ze waren destijds vooral afkomstig uit Polen. Nadat medio vorige eeuw de donsmarkt was ingestort zijn ze op grote schaal vrijgelaten en verwilderd maar ze waren hun 'wilde' gedrag grotendeels kwijtgeraakt [Bron: VBNL].

Het is een grote, sierlijke, witte vogel met lange hals en oranje-rode snavel. Op de snavelbasis zit de knobbel waar de soort zijn naam aan te danken heeft; bij mannetjes is deze duidelijk groter dan bij vrouwtjes. Het is de grootste vogel uit de familie van de eenden en met een spanwijdte van 2,5 meter één van de grootste vliegende vogels ter wereld. Tijdens de vlucht maken de grote vleugels een opvallend, zingend geluid. Soms is een zwakke trompetroep te horen.

Zwanenkoppels zijn partner voor het leven. Het grote nest wordt gemaakt van takken, riet, stro en dergelijke. Het wordt in de regel aan de waterkant op de grond gebouwd en kan een doorsnede hebben van 4 meter! Terwijl het mannetje de wacht houdt - en ondanks de sierlijke uitstraling kan hij daarbij erg agressief zijn - worden de 5-7 eieren door het vrouwtje bebroed. De jongen worden door beide ouders verzorgd.

Knobbelzwanen houden van gras en zijn grazend op weilanden te zien. Verder voeden ze zich met waterplanten, soms een kikkertje of insecten.

Twee andere zwanen die ook in Nederland voorkomen zijn de Wilde en de Kleine Zwaan. Dit zijn beide uitsluitend wintergasten. Belangrijkste onderscheid is vorm en kleur van de snavel en de ontbrekende knobbel. Bovendien is de Kleine Zwaan fors kleiner, zie foto.


Vergelijk de Kleine Zwaan met een Knobbelzwaan.
Broedsucces Knobbelzwaan
Grafiek wordt opgebouwd…
 

In alle 34 geïnventariseerde jaren zijn territoria vastgesteld voor de Knobbelzwaan.
In de grafiek worden de aantallen per km² weergegeven, de tabel toont absolute aantallen.

Jaar
Aantal
 '84   '85   '86   '87   '88   '89   '90   '91   '92   '93   '94   '95   '96   '97   '98   '99   '00   '01   '02   '03   '04   '05   '06   '07   '08   '09   '10   '11   '12   '13   '14   '15   '16   '17 
3 7 11 9 10 7 9 9 12 11 11 7 10 8 10 9 11 11 10 12 8 6 9 10 9 16 11 11 11 14 15 14 14 16

Klik op een jaartal in bovenstaande tabel voor een kaart met de kavels waar territoria zijn vastgesteld

De Knobbelzwaan behoort tot de ecologische groep soorten van open water en het broedresultaat wordt in de BMP-verslagen bij die groep besproken.
Grafiek gebaseerd op het Meetnet Broedvogels (BMP). Weergegeven is de jaarlijkse index van de broedpopulatie t.o.v. 1990 en de standaardfout.
Voor de landelijke spreiding: sovon.nl.
Het aantal Knobbelzwanen in Nederland is sinds 1970 vrijwel alleen maar toegenomen. Deze groei lijkt sinds 2005 gestagneerd, mogelijk door vervolging (VBNL). Tegenwoordig ligt het aantal broedparen tussen de 5.500 en 6.500.

In Meijendel schommelt het aantal broedparen globaal tussen 5 en 15.


Vogelzang en/of andere -geluiden

Klik de knop om zang of geluid direct af te spelen.

Geluiden zoeken op het internet.
  • In de vogelgids van VBNL staan geluiden van De Knobbelzwaan.
  • Ook op waarneming.nl zijn van de meeste soorten geluidsfragmenten te vinden.
    Zoek ze via deze link.
  • Xeno-canto is een website waar geluidsopnames van
    vogels uit de gehele wereld worden gedeeld.
  • Zoek er naar geluiden van de Knobbelzwaan via deze link, waarbij Nederland als zoekgebied is ingesteld.
  • Als dat geen of onvoldoende resultaten oplevert, kan op Xeno-canto het zoekgebied worden vergroot. De gepresenteerde kaart geeft dan meteen ook een fraai overzicht van het spreidingsgebied van De Knobbelzwaan.
top