Home page Zoeken
top

Vogelsoorten arrow Zwarte Mees

Alle Mezen:
[euring: 14610]
Familienaam: Mezen (Paridae) Voor de wetenschappeljke namen wordt de indeling gevolgd van 'Dutch Avifauna' en 'Waarneming.nl'. Dat is niet altijd dezelfde indeling als die op andere sites.

Klik deze info-button voor lijst van dutchavifauna,
klik de button links voor waarneming.nl.

Latin: Periparus ater | English: Coal Tit
Deu: Tannenmeise | Fran: Mésange noire | Esp: Carbonero garropinos…


CC BY-SA 3.0  via Creative Commons
De Zwarte Mees is hoofdzakelijk een standvogel en de kleinste van de mezensoorten. Hij lijkt op de Koolmees, maar is dus een stuk kleiner en veel bleker van kleur, bovendien heeft hij een markante witte vlek op zijn achterhoofd. Zwarte Mezen hebben ook een klein kuifje, dat ze opzetten wanneer ze zich ergens druk om maken.

In Nederland komen Zwarte Mezen vooral voor op zandgronden, waar naaldbossen de belangrijkste leefgebieden vormen. Daar zoeken ze in de bovenste lagen van bij voorkeur hoge bomen naar insecten, liefst spinnen. In de winter eten Zwarte Mezen vooral zaden, waardoor ze ook wel in tuinen zijn waar te nemen op voedertafels en aan vetbollen. De Zwarte Mees is één van de vogelsoorten die van strenge winters sterk te lijden hebben.

Zwarte Mezen maken een nest in alle soorten holtes in bomen, maar ook in een oud muizenhol, in muren, oevers of een nestkastje. Tijdens het broeden wordt het vrouwtje door het mannetje gevoerd en als de 6-9 eitjes zijn uitgekomen brengen beide ouders de jongen groot.

Opmerkelijk is dat Engelsen de Zwarte Mees letterlijk vertaald 'Koolmees' noemen. Op zich wel logisch, want onze Koolmees (Great Tit) is veel kleurijker en minder grauw dan deze (in het Engels) 'Coal Tit'.

Klik de knop rechts voor de kaart met het areaal van de Zwarte Mees gemaakt door xeno-canto kaart
Broedsucces Zwarte Mees
Grafiek wordt opgebouwd…
 

In 28 van de 34 geïnventariseerde jaren zijn territoria vastgesteld voor de Zwarte Mees.
In de grafiek worden de aantallen per km² weergegeven, de tabel toont absolute aantallen.

Jaar
Aantal
 '84   '85   '86   '87   '89   '90   '93   '94   '95   '96   '97   '98   '00   '01   '02   '03   '04   '05   '06   '07   '08   '09   '11   '12   '13   '14   '16   '17 
1 2 2 3 2 2 1 1 1 1 2 2 1 2 10 6 4 5 5 2 10 6 3 2 1 1 5 5

Klik op een jaartal in bovenstaande tabel voor een kaart met de kavels waar territoria zijn vastgesteld

De Zwarte Mees behoort tot de ecologische groep soorten van opgaand, gesloten bos en het broedresultaat wordt in de BMP-verslagen bij die groep besproken.
Grafiek gebaseerd op het Meetnet Broedvogels (BMP). Weergegeven is de jaarlijkse index van de broedpopulatie t.o.v. 1990 en de standaardfout.
Voor de landelijke spreiding: Sovon.
Zwarte Mezen namen in de twintigste eeuw een tijdlang toe in het kielzog van massale aanplant van naaldbomen. Vanaf 1985 vertonen de aantallen een tendens tot afname. De omzetting van aanplant van naaldhout in meer natuurlijker loofbos verklaart deze afname maar ten dele (bron: Sovon).

Het aantal Zwarte Mezen in Meijendel is nooit echt hoog geweest, uitschieters waren er in 2002 en 2008 met tien territoria.
Bescherming van de Zwarte Mees
Zwarte Mezen namen lang in aantal toe als gevolg van de massale aanplant van naaldbomen. Vanaf ongeveer 1985 is er sprake van een afname. Het is aannemelijk dat de afname in Nederland deels verband houdt met het verminderde areaal naaldhout, een gevolg van omvorming in natuurlijker bos (met meer loofhout) of heide. Vermoedelijk is er echter meer aan de hand, aangezien de afname ook resterende naaldbossen treft. Nader onderzocht moet worden in hoeverre afnames van prooidieren (ongewervelden) in bossen meespelen. Bij Koolmezen en Zwarte Mezen is recent ontdekt dat kalkgebrek in verzuurde (naald)bossen de oorzaak is van dunne eischalen en misgroeide jongen (bron: ).

Vogelzang en/of andere -geluiden

Klik de knoppen om zang of geluid direct af te spelen.

  • Zwarte Mees op vogelgeluid.nl. Opname: Jarek Matusiak | xeno-canto
  • De Zwarte Mees op de CD van VWG-Meijendel. [CD niet meer verkrijgbaar]
    (bestand speelt na enkele seconden downloaden)
  • Vergelijk de ‘zagende’ (repeterende) zang van Glanskop en Zwarte Mees.
  • Glanskop.
  • Zwarte Mees.
Geluiden zoeken op het internet.
  • In de vogelgids van staan geluiden van de Zwarte Mees.
  • Ook op waarneming.nl zijn van de meeste soorten geluidsfragmenten te vinden.
    Zoek ze via deze link.
  • Xeno-canto is een website waar geluidsopnames van vogels uit de gehele wereld worden gedeeld. Zoek er naar geluiden van de Zwarte Mees
  • via deze link wordt Nederland als zoekgebied ingesteld.
  • via deze link wordt een onbeperkt zoekgebied ingesteld.
top