Home page Zoeken
top

Vogelsoorten arrow Matkop

Alle Mezen:
[euring: 14420]
Familienaam: Mezen (Paridae) Voor de familienamen wordt de indeling gevolgd van 'Dutch Avifauna' en 'Waarneming.nl'. Dat is niet altijd dezelfde als die van bijvoorbeeld Vogelbescherming of andere sites.

Klik deze info-button voor lijst van dutchavifauna,
klik de button links voor waarneming.nl.

Latin: Poecile montanus | English: Willow Tit
Deu: Weidenmeise | Fran: Mésange boréale | Esp: Carbonero sibitino…


CC BY-SA 3.0  via Creative Commons
De Matkop is een algemene broedvogel van allerlei typen bos met een sterke voorkeur voor een wat vochtiger biotoop. Voorwaarde is een voldoende aandeel staand oud (en zacht) hout voor de nestholte. Het is een echte standvogel die langdurig in zijn broedgebied verblijft. Buiten de broedtijd zwerft hij rond met soortgenoten op zoek naar voedsel.

De Matkop lijkt sprekend op zijn neef de Glanskop en wordt hiermee gemakkelijk verwisseld. (Lees over de implicaties hiervan voor inventarisaties in het tweede katern onder de grafiek.) Er zijn in het uiterlijk enkele kleine verschillen zoals het karakter van de kruin hetgeen de namen van beide soorten al doen vermoeden. Maar deze zijn lastig dat te gebruiken voor een positieve determinatie. Ook verschillen in zang geven lang niet altijd uitsluitsel, de roept lijkt dan een beter middel. Die is van de Matkop heel bescheiden en nasaal en bij de Glanskop vrij explosief van karakter. Lees hier meer over de neef.

Een goed en bruikbaar onderscheid tussen beide is de voorkeur voor een duidelijk verschillend biotoop. De Glanskop prefereert grote en volwassen eiken- en/of beukenbossen met veel natuurlijke holen. Het voorkeursbiotoop van de Matkop zijn vochtige broekbossen met dominantie van berk, wilg en els, met veel dichte ondergroei en met veel dood hout, vooral brede stompen.

Die stompen moeten bovendien een zachte structuur hebben, omdat het vrouwtje zelf de nestholtes uithakt. Zij broedt alleen het legsel uit, waarbij ze overigens wordt gevoerd door het mannetje. Jaarlijks wordt één legsel van 5-7 eieren grootgebracht. Matkoppen zijn partners voor het leven.

Klik de groene knop voor de kaart met het areaal van de Matkop gemaakt door xeno-canto. kaart
Broedsucces Matkop
Grafiek wordt opgebouwd…
 

In 16 van de 34 geïnventariseerde jaren zijn territoria vastgesteld voor de Matkop.
In de grafiek worden de aantallen per km² weergegeven, de tabel toont absolute aantallen.

Jaar
Aantal
 '84   '85   '86   '87   '88   '89   '90   '91   '92   '93   '94   '95   '96   '97   '98   '99 
2 5 9 14 9 8 15 12 23 7 3 6 2 5 1 2

Klik op een jaartal in bovenstaande tabel voor een kaart met de kavels waar territoria zijn vastgesteld

De Matkop behoort tot de ecologische groep soorten van struiken en struwelen en het broedresultaat wordt in de BMP-verslagen bij die groep besproken.
Grafiek gebaseerd op het Meetnet Broedvogels (BMP). Weergegeven is de jaarlijkse index van de broedpopulatie t.o.v. 1990 en de standaardfout.
Voor de landelijke spreiding kijk op sovon.nl.
Landelijk gaat de Matkop in aantal hard achteruit: tussen 1990 en 2015 een afname van 52%! De soort staat sinds 2004 op de Rode Lijst. Er wordt verondersteld dat dit o.a. zijn oorzaak vindt in de natte kwakkelwinters in onze omgeving. Matkoppen leggen namenlijk voorraden voedsel aan die door nattigheid gemakkelijk bederven.

Tot en met 2006 zijn in Meijendel nog territoria voor de Matkop vastgesteld, maar die waren na 2000 niet onbesproken. Na een uitgebreid onderzoek is een commissie van specialisten van de vogelwerkgroep tot de conclusie gekomen dat de Matkop na 1999 niet meer in Meijendel heeft gebroed. Besloten is de territoria vanaf 2000 'uit de boeken te verwijderen'. Lees de uitgebreide beschouwing die aan dit besluit ten grondslag heeft gelegen.

Bijna 10 jaar later is de sterke gelijkenis tussen beide soorten en de verwarring die dit bij tellingen (BMP, Atlas) kan veroorzaken dit nog steeds een 'hot item'. Op de landelijke dag van Sovon (nov. 2015) is er uitgebreid aandacht aan besteed. De presentatie van Hidde Bult (VWG Bergen op Zoom) is geheel toepasselijk getiteld: "Matkop en Glanskop: een lastig maar boeiend duo". Enkele voor Meijendel relevante conclusies t.a.v. de Matkop: 1. verspreidingsgebied in Nederland krimpt verder (oostwaarts) en 2. is uit de duinstreek (en Voorne) compleet verdwenen. Bekijk de presentatie op de site van Sovon, downloaden kan via deze link.
Bescherming van de Matkop
In tegenstelling tot de Glanskop is de Matkop sterk achteruitgegaan: in de achterliggende 25 jaar met 50% gedecimeerd. Het is gissen naar de precieze oorzaken van de achteruitgang van de Matkop in grote delen van laag-Nederland. Jonge, vochtige loofbossen worden het meest gewaardeerd. De soort hakt zelf zijn holten uit en heeft in jonge bossen wellicht minder last van concurrentie van andere mezensoorten.
Klik dit icon om de gehele Rode lijst in een 'handzaam' overzicht te bekijken
[overgenomen van Vogelvisie.nl]

De Matkop staat in de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels en is daar ingedeeld bij de 'Gevoelige soorten'. 'Gevoelige soorten': Soorten die stabiel of toegenomen zijn en zeer zeldzaam zijn en soorten die sterk tot zeer sterk zijn afgenomen en algemeen zijn.

Vogelzang en/of andere -geluiden

Klik de knoppen om zang of geluid direct af te spelen.

  •  Matkop op vogelgeluid.nl. [Opname: Jarek Matusiak | xeno-canto ]
  • De Matkop op de CD van VWG-Meijendel. [CD niet meer verkrijgbaar]
    (bestand speelt na enkele seconden downloaden)
Geluiden zoeken op het internet.
  • In de vogelgids van VBNL staan geluiden van de Matkop.
  • Ook op waarneming.nl zijn van de meeste soorten geluidsfragmenten te vinden.
    Zoek ze via deze link.
  • Xeno-canto is een website waar geluidsopnames van vogels uit de gehele wereld worden gedeeld. Zoek er naar geluiden van de Matkop.
  • via deze link wordt Nederland als zoekgebied ingesteld.
  • via deze link wordt een onbeperkt zoekgebied ingesteld.
top