Home page Zoeken
top

Vogelsoorten arrow Winterkoning

[euring: 10660]
Familienaam: Winterkoningen (Troglodytidae) Voor de familienamen wordt de indeling gevolgd van 'Dutch Avifauna' en 'Waarneming.nl'. Dat is niet altijd dezelfde als die van bijvoorbeeld Vogelbescherming of andere sites.

Klik deze info-button voor lijst van dutchavifauna,
klik de button links voor waarneming.nl.

Latin: Troglodytes troglodytes | English: Wren
Deutsch: Zaunknig | Français: Troglodyte | Español: Choch¡n


Foto van de Winterkoning
Foto: Edwin Bax 
De Winterkoning is de op één na kleinste broedvogel van Nederland. Alleen de (Vuur)goudhaan is ietsje kleiner. De Winterkoning is een standvogel en talrijke broedvogel in het hele land. In de winter trekken noordelijke soortgenoten door of blijven bij ons overwinteren.

Het is één van de bekendste vogels in ons land, roodbruin van kleur met een lichte wenkbrauwstreep. Hij is bekend van de korte, licht gebandeerde en vrolijk opgewipte staart. Als je dit vogeltje zijn uitbundige lied hoort zingen sta je versteld van het geluid dat wordt geproduceerd! Vrijwel het hele jaar door is dit te horen, maar vooral in het voorjaar. Die zang bestaat uit drie delen, eerst wat noten met een triller, dan een roller en tot slot nog enkele volle noten (beluister onder aan deze pagina).

Deze vogel bevindt zich meestal laag in het struikgewas of andere begroeiing en is voortdurend in beweging. De lage, snorrende vlucht is opvallend snel. Deze kleine vogeltjes zijn erg gevoelig voor koude winters. In de koude nachten kruipen ze in groepen dicht tegen elkaar om warm te blijven. Toch moet de Winterkoning in strenge winters zware klappen incasseren (zie grafiek en tweede katern).

Een mannetje maakt verscheidene nesten. Het is een kogelvormig bouwsel van gras, bladeren en mos, met een opening aan de zijkant. Het wordt bij voorkeur in dichte ondergroei of een stapel hout verborgen. In het broedseizoen bouwt het mannetje er enkele waarvan het vrouwtje er één uitkiest. Dat bekleedt zij dan met dons en veertjes en legt er 5-8 eieren in. Zij bebroedt het legsel in haar eentje, beide ouders verzorgen de jongen. Meestal zijn er jaarlijks twee broedsels. Als het vrouwtje op de eieren zit, probeert het mannetje een ander vrouwtje te lokken in een van de andere nesten (VBNL).

Een Winterkoning voedt zich voornamelijk met kleine insecten en larven, spinnetjes en ook zaadjes.

Klik de groene knop voor de kaart met het areaal van de Winterkoning gemaakt door xeno-canto. kaart
Broedsucces Winterkoning
Grafiek wordt opgebouwd…
 

In alle 34 geïnventariseerde jaren zijn territoria vastgesteld voor de Winterkoning.
In de grafiek worden de aantallen per km² weergegeven, de tabel toont absolute aantallen.

Jaar
Aantal
 '84   '85   '86   '87   '88   '89   '90   '91   '92   '93   '94   '95   '96   '97   '98   '99   '00   '01   '02   '03   '04   '05   '06   '07   '08   '09   '10   '11   '12   '13   '14   '15   '16   '17 
116 72 103 111 261 375 503 171 303 413 416 412 77 116 214 383 440 494 484 346 388 254 295 400 299 224 208 188 231 163 290 339 433 369

Klik op een jaartal in bovenstaande tabel voor een kaart met de kavels waar territoria zijn vastgesteld

De Winterkoning behoort tot de ecologische groep soorten van struiken en struwelen en het broedresultaat wordt in de BMP-verslagen bij die groep besproken.
Grafiek gebaseerd op het Meetnet Broedvogels (BMP). Weergegeven is de jaarlijkse index van de broedpopulatie t.o.v. 1990 en de standaardfout.
Voor de landelijke spreiding kijk op sovon.nl.
Het aantal Winterkoningen in Nederland kent pieken en dalen, maar vertoont gemiddeld genomen een lichte toename. Anno 2000 broedden bij ons ongeveer 500.000 tot 600.000. Dat maakt de Winterkoning tot een van de talrijkste broedvogels van ons land.

De Winterkoning is als standvogel gevoelig voor koude winters, vooral ook voor sneeuwval. In beide grafieken is goed te zien wat het effect van de strenge winter van 1995/1996 had op de stand van deze vogel. Zie ook de grafiek van de Waterral die een vergelijkbaar verloop laat zien.
Vogelzang en/of andere -geluiden

Klik de knop om zang of geluid direct af te spelen.

  •  Winterkoning op vogelgeluid.nl. [Opname: Jarek Matusiak | xeno-canto ]
Geluiden zoeken op het internet.
  • In de vogelgids van VBNL staan geluiden van de Winterkoning.
  • Ook op waarneming.nl zijn van de meeste soorten geluidsfragmenten te vinden.
    Zoek ze via deze link.
  • Xeno-canto is een website waar geluidsopnames van vogels uit de gehele wereld worden gedeeld. Zoek er naar geluiden van de Winterkoning.
  • via deze link wordt Nederland als zoekgebied ingesteld.
  • via deze link wordt een onbeperkt zoekgebied ingesteld.
top