Home page Zoeken
top

Vogelsoorten arrow Witte Kwikstaart

Alle Kwikstaarten:
[euring: 10201]
Familienaam: Kwikstaarten (Motacillidae) Voor de wetenschappeljke namen wordt de indeling gevolgd van 'Dutch Avifauna' en 'Waarneming.nl'. Dat is niet altijd dezelfde indeling als die op andere sites.

Klik deze info-button voor lijst van dutchavifauna,
klik de button links voor waarneming.nl.

Latin: Motacilla alba | English: Pied Wagtail
Deu: Bachstelze | Fran: Bergeronnette grise | Esp: Lavandera blanca…


Foto van de Witte Kwikstaart
Foto: Edwin Bax
De Witte Kwikstaart is een vrij algemene vogel en door zijn zwart, wit en grijze verenpak een opvallende verschijning. Hij schuwt de nabijheid van mensen niet erg en is daardoor bij velen bekend.

Hij heeft een voorkeur voor een open landschap, zoals boerenerven, akkers en weilanden, ook industrie- of parkeerterreinen en andere open plekken. Daar zoeken ze al 'kwikkend' met de staart naar voedsel, hoofdzakelijk vliegjes en andere ongewervelden. Ze lopen dan graag met een tractor mee voor makkelijke prooien, of met in een weiland lopende dieren die de insecten verstoren. Vliegende insecten worden met groot gemak gevangen, net als een vliegenvanger. Ook zijn ze jagend langs sloten en plassen te vinden.

Witte 'Kwikken' zijn niet erg kieskeurig bij de keuze van een broedplaats. Ze broeden in schuren, gaten in muren, onder dakpannen of in een heg. Ze schuwen een menselijke omgeving niet. Voorwaarde is natuurlijk wel dat er voldoende insecten aanwezig zijn. Het nest wordt door het vrouwtje gemaakt en bekleed met wol, veertjes, haren en dergelijk zacht materiaal. Er komen 5-6 eieren in te liggen die zij alleen uitbroedt. De jongen worden door beide ouders gevoerd.

De Witte Kwikstaart is een jaarvogel en vrij talrijke broedvogel die overwintert in het noorden van Afrika, met name Marokko. In de winter blijven slechts weinig vogels achter. Vaak zijn de vogels die dan bij ons worden gezien afkomstig uit het noorden en oosten van Europa.

Kijk bij de Rouwkwikstaart voor een distributiekaart van deze soort en van alle zwart-witte kwikstaarten.

Klik de knop rechts voor de kaart met het areaal van de Witte Kwikstaart gemaakt door xeno-canto kaart
Broedsucces Witte Kwikstaart
Grafiek wordt opgebouwd…
 

In 31 van de 34 geïnventariseerde jaren zijn territoria vastgesteld voor de Witte Kwikstaart.
In de grafiek worden de aantallen per km² weergegeven, de tabel toont absolute aantallen.

Jaar
Aantal
 '84   '85   '86   '87   '88   '89   '90   '91   '92   '93   '94   '97   '98   '99   '00   '01   '02   '03   '05   '06   '07   '08   '09   '10   '11   '12   '13   '14   '15   '16   '17 
1 3 1 3 1 2 3 1 3 2 3 2 1 4 4 4 3 3 1 1 1 3 4 3 9 3 9 7 11 12 10

Klik op een jaartal in bovenstaande tabel voor een kaart met de kavels waar territoria zijn vastgesteld

De Witte Kwikstaart behoort tot de ecologische groep soorten van pioniersvegetatie en ruigten en het broedresultaat wordt in de BMP-verslagen bij die groep besproken.
Grafiek gebaseerd op het Meetnet Broedvogels (BMP). Weergegeven is de jaarlijkse index van de broedpopulatie t.o.v. 1990 en de standaardfout.
Voor de landelijke spreiding kijk bij Sovon.
De Witte Kwikstaart is een van de meest verspreide broedvogels, maar komt nergens in hoge dichtheden voor. In stuifzand- en duingebieden kan hij slecht uit de voeten met vergrassing of vermossing (effecten van atmosferische depositie). Moderne landbouwtechnieken en hygiënische stallen zijn net als het gebruik van pesticiden eveneens ongunstig voor deze soort immers hij is een specialist in het vangen van (vliegende) insecten op het boerenland. Dit zijn mogelijk verklaringen voor de achteruitgang in het aantal Witte Kwikstaarten sinds de jaren negentig. De laatste jaren lijkt het aantal -zij het met uitschieters- stabiel (bron: Sovon).

Het aantal broedgevallen in Meijendel daarentegen is de afgelopen jaren behoorlijk toegenomen. Het zijn weliswaar geen grootse aantallen, maar toch 10 of meer de afgelopen jaren. Bij een broedgeval van een Rouwkwikstaart in Meijendel in 2015 ging het om een mengpaar met een Witte Kwikstaart.
Bescherming van de Witte Kwikstaart
Witte Kwikstaarten zijn vogels van het kleinschalig cultuurlandschap. Ze zijn afhankelijk van een rijk en divers aanbod van insecten. In zandige gebieden kan hij slecht uit de voeten met vergrassing of vermossing als effect van de neerslag van stikstof die in de lucht komt door veehouderij en verkeer. Op andere plekken is de reden voor de afname van de Witte Kwikstaarten onduidelijk en behoeft nader onderzoek (bron: ).

De Witte Kwikstaart zit als wintergast cq doortekker in de gevarenzone. Effectieve beschermingsmaatregelen zijn per direct nodig. Daarom staat de Witte Kwikstaart (voorlopig) op de Oranje Lijst *.

[*] In opdracht van Vogelbescherming Nederland heeft Sovon een rapport opgesteld op basis waarvan de Rode en Oranje lijst voor wintergasten en doortrekkers zijn samengesteld. In dat rapport wordt ook de 'Blauwe lijst' vastgesteld. Lees meer hier.

Vogelzang en/of andere -geluiden

Klik de knop om zang of geluid direct af te spelen.

  • Witte Kwikstaart op vogelgeluid.nl. Opname: Jarek Matusiak | xeno-canto
Geluiden zoeken op het internet.
  • In de vogelgids van staan geluiden van de Witte Kwikstaart.
  • Ook op waarneming.nl zijn van de meeste soorten geluidsfragmenten te vinden.
    Zoek ze via deze link.
  • Xeno-canto is een website waar geluidsopnames van vogels uit de gehele wereld worden gedeeld. Zoek er naar geluiden van de Witte Kwikstaart
  • via deze link wordt Nederland als zoekgebied ingesteld.
  • via deze link wordt een onbeperkt zoekgebied ingesteld.
top