Home page Zoeken
top

Vogelsoorten arrow Graspieper

Alle Kwikstaarten:
[euring: 10110]
Familienaam: Kwikstaarten (Motacillidae) Voor de wetenschappeljke namen wordt de indeling gevolgd van 'Dutch Avifauna' en 'Waarneming.nl'. Dat is niet altijd dezelfde indeling als die op andere sites.

Klik deze info-button voor lijst van dutchavifauna,
klik de button links voor waarneming.nl.

Latin: Anthus pratensis | English: Meadow Pipit
Deu: Wiesenpieper | Fran: Pipit farlouse | Esp: Bisbita com£n…


Foto van de Graspieper
Foto: Edwin Bax
Het kleed van de Graspieper is dat van een typische Pieper. De bovendelen zijn olijfbruin met donkere strepen en ook de vuilwitte borst is donker gestreept. Hij heeft een lichte maar onopvallende wenkbrauwstreep en rozige poten.

De Graspieper heeft een slank postuur, loopt net als zijn familieleden met kwikkende staart en ook de vlucht vertoont hetzelfde golvende patroon als die van Kwikstaarten. Deze pieper lijkt erg veel op zijn neef de Boompieper, maar is daarvan te onderscheiden door de zangvlucht, en bovendien zit de Graspieper vooral op de grond, zijn neef in bomen. Het voedsel bestaat hoofdzakelijk uit insecten.

De zangvlucht van het mannetje is opvallend: hij klimt zwijgend steil omhoog naar zo'n 25-30 meter en begint dan luid zingend te dalen met de vleugels in een glijstand. Een serie eentonige, snel herhaalde en doordringende noten fluitend parachuteert hij naar beneden, om uiteindelijk met een triller te landen, meestal op de grond.

De Graspieper is een vrij algemene vogelsoort van open terrein zoals weilanden, heide, duinen of ook cultuurlandschappen. Graspiepers in boerenland broeden vooral in gebieden met een hoog aandeel bouwland en een grote lengte aan dijken en slootranden; hoge dichtheden in graslandgebieden komen tegenwoordig alleen nog voor bij wat extensiever grondgebruik. Ze nestelen ook in open heide- en duingebieden, op kwelders/schorren en in stedelijk gebied soms op braakliggende gronden (bron: Sovon).

Het nest van gras en bekleed met haar wordt gebouwd in een gras- of heidepol, op de grond. Er komen 3-5 eieren in te liggen die het vrouwtje alleen uitbroedt. Beide ouders voeren de jongen. Het nest van deze Pieper wordt nogal eens door de Koekoek gebruikt om een ei in te leggen.

Graspiepers zijn trekvogels, de onze trekken naar Zuid-West Europa en de Middellandse Zee om te overwinteren. Graspiepers in de winter komen vermoedelijk uit Scandinavië en zijn vooral talrijk in de trektijd. De voorjaarstrek begint in zachte winters eind februari, in koudere winters wat later, maar bereikt steevast zijn piek half april. De najaarstrek piekt tussen eind september en half oktober. In zachte winters blijven grote aantallen overwinteren, in strenge winters zijn ze veel schaarser (bron: Sovon).

In mei 2012 maakte Stichting Bargerveen bekend dat eieren van Tapuiten en Graspiepers in het Noord-Hollands Duinreservaat en het Aekingerzand veel dioxines bevatten. Die dioxines zijn vermoedelijk afkomstig van insecten die deze gifstoffen opnemen uit de bodem. Lees hier verder op de site van de Stichting Bargerveen. Vervolgonderzoek moet uitwijzen hoe de stapeling van dioxinen in natuurgebieden verloopt, welke diersoorten een hoge blootstelling ondervinden en welke oplossingsrichtingen er zijn. Via deze link is het artikel in 'Vakblad natuur bos landschap' te lezen, toegespitst op de Tapuit.

Klik de knop rechts voor de kaart met het areaal van de Graspieper gemaakt door xeno-canto kaart
Broedsucces Graspieper
Grafiek wordt opgebouwd…
 

In alle 34 geïnventariseerde jaren zijn territoria vastgesteld voor de Graspieper.
In de grafiek worden de aantallen per km² weergegeven, de tabel toont absolute aantallen.

Jaar
Aantal
 '84   '85   '86   '87   '88   '89   '90   '91   '92   '93   '94   '95   '96   '97   '98   '99   '00   '01   '02   '03   '04   '05   '06   '07   '08   '09   '10   '11   '12   '13   '14   '15   '16   '17 
11 13 7 9 15 18 13 12 18 18 24 21 27 23 21 28 39 29 41 56 58 60 39 40 33 34 17 22 23 22 22 29 24 32

Klik op een jaartal in bovenstaande tabel voor een kaart met de kavels waar territoria zijn vastgesteld

De Graspieper behoort tot de ecologische groep soorten van grazige vegetaties en het broedresultaat wordt in de BMP-verslagen bij die groep besproken.
Grafiek gebaseerd op het Meetnet Broedvogels (BMP). Weergegeven is de jaarlijkse index van de broedpopulatie t.o.v. 1990 en de standaardfout.
Voor de landelijke spreiding: Sovon.
De verspreiding nam sinds 1975 duidelijk af in kleinschalige en verstedelijkte landschappen. De landelijke aantallen schommelen, met inzinkingen na winters die tot diep in de Zuidwest-Europese overwinteringsgebieden doordringen (bron: Sovon). Het aantal broedparen in Nederland van de Graspieper neemt al tientallen jaren geleidelijk af (<5% jaarlijks).

Het aantal territoria in Meijendel is tot 2005 fors gestegen, maar is daarna even hard afgenomen en sindsdien inmiddels gehalveerd. Het aantal territoria lijkt de laatste paar jaar te stabiliseren.
Bescherming van de Graspieper
Het aantal Graspiepers is de laatste decennia sterk afgenomen, met name door intensivering van de melkveehouderij. Het oppervlak grasland neemt af en weilanden zijn bovendien minder geschikt voor broeden door het ontbreken van nestgelegenheid zoals graspollen. Vogels in heide- en hoogveengebieden zijn gevoelig voor terreinbeheer en stikstofdepositie. Een afname is te zien bij verdroging, verbossing en intensieve begrazing en een toename bij vernatting, verwijderen opslag en lichte begrazing (bron: ).

Klik dit icon om de gehele Rode lijst in een 'handzaam' overzicht te bekijken
[overgenomen van Vogelvisie.nl]

De Graspieper staat in de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels en is daar ingedeeld bij de 'Gevoelige soorten'. 'Gevoelige soorten': Soorten die stabiel of toegenomen zijn en zeer zeldzaam zijn en soorten die sterk tot zeer sterk zijn afgenomen en algemeen zijn.

De Graspieper zit als wintergast cq doortekker in de gevarenzone. Effectieve beschermingsmaatregelen zijn per direct nodig. Daarom staat de Graspieper (voorlopig) op de Oranje Lijst *.

[*] In opdracht van Vogelbescherming Nederland heeft Sovon een rapport opgesteld op basis waarvan de Rode en Oranje lijst voor wintergasten en doortrekkers zijn samengesteld. In dat rapport wordt ook de 'Blauwe lijst' vastgesteld. Lees meer hier.

Vogelzang en/of andere -geluiden

Klik de knop om zang of geluid direct af te spelen.

  • Graspieper op vogelgeluid.nl. Opname: Jarek Matusiak | xeno-canto
Geluiden zoeken op het internet.
  • In de vogelgids van staan geluiden van de Graspieper.
  • Ook op waarneming.nl zijn van de meeste soorten geluidsfragmenten te vinden.
    Zoek ze via deze link.
  • Xeno-canto is een website waar geluidsopnames van vogels uit de gehele wereld worden gedeeld. Zoek er naar geluiden van de Graspieper
  • via deze link wordt Nederland als zoekgebied ingesteld.
  • via deze link wordt een onbeperkt zoekgebied ingesteld.
top