Home page Zoeken
top

Vogelsoorten arrow Boomleeuwerik

Alle Leeuweriken:
[euring: 9740]
Familienaam: Leeuweriken (Alaudidae) Voor de familienamen wordt de indeling gevolgd van 'Dutch Avifauna' en 'Waarneming.nl'. Dat is niet altijd dezelfde als die van bijvoorbeeld Vogelbescherming of andere sites.

Klik deze info-button voor lijst van dutchavifauna,
klik de button links voor waarneming.nl.

Latin: Lullula arborea | English: Woodlark
Deutsch: Heidelerche | Français: Alouette lulu | Español: Totov¡a


De Boomleeuwerik lijkt op de Veldleeuwerik, maar heeft een vrij korte staart en de duidelijker zichtbare wenkbrauwstrepen komen achter op het hoofd in een V-vorm samen. Hij heeft bovendien geen witte staartzijden en is een slag kleiner.

'Onze' Boomleeuwerikken zijn trekvogels, maar die van zuidelijk Europa standvogels. Het verblijfsgebied beslaat het grootste deel van Europa en oost tot aan de Oeral (Rusland). Het beslaat ook Klein-Azië tot aan Iran.

Na een winterverblijf in landen rondom de Middellandse Zee komt de Boomleeuwerik in het vroege voorjaar terug. Vooral mannetjes kunnen in de geschikte biotoop heel plaatstrouw zijn. De Boomleeuwerik houdt van een (half)open landschap met verspreid een boom en struik zoals in het open middenduin. Daar kan hij lopend voedsel vinden, vooral insecten en zaden. Hij timmert al in het vroege voorjaar aan de weg met zijn fraaie zang, die vanuit de top van een struik of boom, maar met name ook in een zangvlucht ten gehore wordt gebracht. Tegen de wind in stil hangend of in een kring om zijn territorium vliegend klinken de melodieuze, soms wat melancholieke, dan weer ‘jodelende’ klanken om daarna naar beneden te parachuteren.

Het nest wordt in de buurt van zijn favoriete zangpost op de grond gebouwd, goed verborgen en beschut door vegetatie. Het is mooi afgewerkt met grasjes, mos, draadjes, wat wol en haar. De eieren worden door het vrouwtje bebroed, de jongen door beide ouders gevoerd. Meestal volgt een tweede legsel. Aan het eind van broedseizoen vertrekken de meeste Boomleeuwerikken zuidwaarts, maar het lijkt dat het aantal overwinteringen toeneemt. Het kwam wel vaker voor dat een enkele Boomleeuwerik in de winter werd gezien, maar de laatste jaren is dat bijna elke winter het geval. Zo is ook bij wintertellingen door leden van de vogelwerkgroep gebleken, dat ze in december en januari worden gezien.

Klik de groene knop voor de kaart met het areaal van de Boomleeuwerik gemaakt door xeno-canto. kaart
Broedsucces Boomleeuwerik
Grafiek wordt opgebouwd…
 

In 30 van de 34 geïnventariseerde jaren zijn territoria vastgesteld voor de Boomleeuwerik.
In de grafiek worden de aantallen per km² weergegeven, de tabel toont absolute aantallen.

Jaar
Aantal
 '84   '85   '86   '87   '91   '92   '93   '95   '96   '97   '98   '99   '00   '01   '02   '03   '04   '05   '06   '07   '08   '09   '10   '11   '12   '13   '14   '15   '16   '17 
10 9 7 3 1 1 2 3 6 2 4 11 19 27 49 71 64 50 52 52 52 63 48 65 73 84 101 119 145 151

Klik op een jaartal in bovenstaande tabel voor een kaart met de kavels waar territoria zijn vastgesteld

De Boomleeuwerik behoort tot de ecologische groep soorten van boomgroepen, open bos en bosranden en het broedresultaat wordt in de BMP-verslagen bij die groep besproken.
Grafiek gebaseerd op het Meetnet Broedvogels (BMP). Weergegeven is de jaarlijkse index van de broedpopulatie t.o.v. 1990 en de standaardfout.
Voor de landelijke spreiding kijk op sovon.nl.
Boomleeuwerikken namen in aantal en verspreiding rond 1975 af door onder andere achterstallig heidebeheer. Sindsdien herstelden ze door heideherstel, boskap en andere maatregelen. Strenge winters die tot diep in de Zuidwest-Europese overwinteringsgebieden doordringen, bezorgen de populatie een klap. Dit was met name na de winter van 1984/85 het geval. Sinds 1990 is de landelijke populatie min of meer stabiel. Lokale toe- of afnames hangen vaak samen met het tereinbeheer ter plaatse (bron: sovon.nl).

De Boomleeuwerik in Meijendel is na de jaren ‘90 een succesverhaal. De soort kwam eerst vooral voor in het noordelijk duingebied (kavels van de 70-serie). Vanaf 1960 tot 1988 waren ze daar te horen, op het laatst echter weinig. In 1975 waren er 36 territoria, in 1988 was de soort verdwenen. Begin jaren ‘90 is weer een enkel territorium. Vanaf 1995 gaat het aantal omhoog van 3 tot een eerst piek in 2003. En na een aantal jaren van stabilisatie rond 50 territoria zit het aantal nu weer in de lift. Dubbeltellingen kunnen bij deze soort zeker voorkomen; op flinke hoogte zingend wordt vaak over meerdere kavels gevlogen.

Opvallend is dat de Boomleeuwerik nu ook in terreingedeelten voorkomt, waar ze vroeger in de broedtijd niet voorkwamen, bijv. Kavel 8, 12A (vroeger minder territoria), de zeekantkavels 13, 14, 15 en de kavels 54B, 61,64, 65. Deze gebiedsuitbreiding zou wel eens te danken kunnen zijn aan het beleid om meer dynamiek in het duin te brengen (verstuiving, begrazing).
Vogelzang en/of andere -geluiden

Klik de knop om zang of geluid direct af te spelen.

  •  Boomleeuwerik op vogelgeluid.nl. [Opname: Jarek Matusiak | xeno-canto ]
Geluiden zoeken op het internet.
  • In de vogelgids van VBNL staan geluiden van de Boomleeuwerik.
  • Ook op waarneming.nl zijn van de meeste soorten geluidsfragmenten te vinden.
    Zoek ze via deze link.
  • Xeno-canto is een website waar geluidsopnames van vogels uit de gehele wereld worden gedeeld. Zoek er naar geluiden van de Boomleeuwerik.
  • via deze link wordt Nederland als zoekgebied ingesteld.
  • via deze link wordt een onbeperkt zoekgebied ingesteld.
top