Home page Zoeken
top

Vogelsoorten arrow Kerkuil

[euring: 7350]
Familienaam: Kerkuilen (Tytonidae) Voor de familienamen wordt de indeling gevolgd van 'Dutch Avifauna' en 'Waarneming.nl'. Dat is niet altijd dezelfde als die van bijvoorbeeld Vogelbescherming of andere sites.

Klik deze info-button voor lijst van dutchavifauna,
klik de button links voor waarneming.nl.

Latin: Tyto alba | English: Barn Owl
Deu: Schleiereule | Fran: Chouette effraie | Esp: Lechuza com£n…


De Kerkuil is een standvogel, vooral herkenbaar aan het hartvormige gelaat. De onderste delen zijn net als dat gelaat wit, de bovendelen en de kruin prachtig goudbruin. De roep van de Kerkuil is een lange onheilspellende schreeuw.

Dit is de meest nachtelijke onder de uilen, gezichtsvermogen en gehoor zijn daarom goed ontwikkeld. Zijn nachtzicht is 100x beter dan dat van de mens. De gehooringangen staan asymmetrisch ten opzichte van elkaar in de kop waardoor de Kerkuil zelfs de zachtste geluiden in het pikkedonker kan peilen en lokaliseren. Dankzij deze uitstekende 'sensoren' en een geruisloze vlucht kan hij zijn prooi vrij gemakkelijk opsporen en vangen. Lees meer in het tweede katern.

Deze uil woont in menselijke omgeving op het platteland. Daar jaagt hij voornamelijk op kleine zoogdieren, soms ook op vogeltjes en vleermuizen. Vaak gebruikte broedplaatsen zijn in kerktorens, oude schuren, ruïnes en soms een boomholte. Kerkuilen maken zelf geen nest, ze maken vaak gebruik van een platte ondergrond waar ze hun eieren tussen de braakballen neerleggen. In het nest komen 4-7 eieren te liggen, bij een groot voedselaanbod soms meer. Het vrouwtje broedt ze alleen uit terwijl het mannetje voedsel voor haar aansleept. De jongen worden door beide ouders gevoerd.

Taxonomie. Kerkuilen vormen de kleinste van de twee families binnen de orde der uilen (Strigiformes). Deze Kerkuil is bij ons de enige vertegenwoordiger in de familie 'Tytonidae'. Alle andere nederlandse uilen maken deel uit van de familie 'Strigidae'.


In de 33 geïnventariseerde jaren is in 2016 één territorium van de Kerkuil vastgesteld.

Klik op het jaartal voor een kaartje met het kavel.
Kijk voor de landelijke spreiding en ontwikkeling van deze soort op de site van SOVON.
de Kerkuil behoort tot de ecologische groep soorten van bebouwing en overig en het broedresultaat wordt in de BMP-verslagen bij die groep besproken.
De grafiek links toont de ontwikkeling in NL De gegevens zijn afkomstig van landelijke tellingen van kolonievogels en zeldzame broedvogels (Meetnet Broedvogels). Weergegeven is het jaarlijks aantal territoria in Nederland.
Bron: www.sovon.nl
Kijk op SOVON.nl voor de landelijke spreiding
 
Veel van zijn favoriete verblijfsplaatsen zijn opgeruimd. En ook de muizenbestrijding (prooidieren) op het boerenland is verbeterd waardoor de stand van de Kerkuil sterk is afgenomen. Hij staat daarom op de Rode Lijst van 2004. Door effectieve beschermingsmaatregelen en het beschikbaarstellen van nestkasten is het aantal Kerkuilen de laatste decennia weer toegenomen. Waren er in 1980 nog maar zo'n 100 paar Kerkuilen, in 2010 waren dat er plus-minus 2500 (bron: SOVON).

Op vogelbescherming.nl is een speciale sectie gewijd aan het beschermen van de Kerkuil. Daar zijn enkele downloads te vinden zoals de "Soortenstandaard kerkuil" van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.
Mede dankzij de inspanningen van Vogelbescherming Nederland is een netwerk van kerkuilenbeschermers ontstaan met een landelijke dekking. Tot 2004 werd het werk gecoördineerd vanuit Vogelbescherming. Eind 2004 is het onder gebracht bij de Stichting Kerkuilenwerkgroep Nederland. Lees verder op de website.

De navolgende beschrijving van de 'sensoren' van de Kerkuil zijn goeddeels overgenomen van 'Beleef de Lente' bij VBNL.
"De Kerkuil kan bij heldere sterrenhemel en ook bij maanlicht heel goed zien (100 x beter dan wij). Een deel van het gezichtsveld wordt door beide ogen gezien (binoculair zicht). Hierdoor kan de uil de afstand tot de prooi inschatten. De grote ogen zitten onbeweeglijk in de oogkassen. De uil moet daarom de kop draaien als hij in een andere richting wil kijken. De Kerkuil presteert het zelfs om de kop 270 graden (driekwart!), zowel naar links als rechts te draaien, terwijl het lichaam roeloos op zijn plaats blijft.

Maar bij volslagen duisternis ziet ook een Kerkuil niets en moet hij zijn gehoor inschakelen om aan voedsel te komen. Geluiden die wij niet kunnen waarnemen, horen uilen wel. Aan de rand van de kopsluier bevinden zich grote ooropeningen met beweegbare oorkleppen die dienen als "richtmicrofoon". De rechter ooropenening ligt op ooghoogte, terwijl de linker opening 10-15 graden hoger ligt. Dat betekent dat het geluid een fractie van een seconde eerder in het ene oor aankomt dan in het andere. Zo kan de uil de beweging van een muis exakt volgen en weet precies waar deze zit.

Oren en ogen vormen tezamen een zeer verfijnd opsporingssysteem van deze nachtelijke jager!"

Bescherming van de Kerkuil

Klik dit icon om de gehele Rode lijst in een 'handzaam' overzicht te bekijken
[overgenomen van Vogelvisie.nl]

de Kerkuil staat in de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels en is daar ingedeeld bij de 'Kwetsbare soorten'. 'Kwetsbare soorten': Soorten die zijn afgenomen en vrij tot zeer zeldzaam zijn en soorten die sterk tot zeer sterk zijn afgenomen en vrij zeldzaam zijn.

Vogelzang en/of andere -geluiden op het internet. Gebruik de hyperlinks naar externe sites.

Xeno-canto is een website waar geluidsopnames van vogels uit de gehele wereld worden gedeeld.
  • Zoek er naar geluiden van de Kerkuil via deze link, waarbij Nederland als zoekgebied is ingesteld.
  • Als dat geen of onvoldoende resultaten oplevert, kan op Xeno-canto het zoekgebied worden vergroot. De gepresenteerde kaart geeft dan meteen ook een fraai overzicht van het spreidingsgebied van de Kerkuil.

Ook op waarneming.nl zijn van de meeste soorten geluidsfragmenten te vinden.
Zoek ze via deze link.

top