Home page Zoeken
top

Vogelsoorten arrow Roerdomp

Alle Reigers:
[euring: 950]
Familienaam: Reigers (Ardeidae) Voor de wetenschappeljke namen wordt de indeling gevolgd van 'Dutch Avifauna' en 'Waarneming.nl'. Dat is niet altijd dezelfde indeling als die op andere sites.

Klik deze info-button voor lijst van dutchavifauna,
klik de button links voor waarneming.nl.

Latin: Botaurus stellaris | English: Bittern
Deu: Grosse Rohrdommel | Fran: Butor étoilé | Esp: Avetoro com£n…


De Roerdomp is een vrij grote reigersoort. Door de relatief korte en dikke nek is hij veel compacter van gestalte dan familieleden als de Grote Zilver- of Blauwe Reiger. De losse keelveren en het geel-bruin gestreepte kleed zijn niet alleen opvallende kenmerken maar tevens zeer functioneel. Dit is namenlijk een schuwe vogel die zich meestal in een rietkraag ophoudt en zelden vliegend wordt gezien. Bij onraad neemt hij meestal de 'paalhouding' aan, waarbij hals en kop verticaal worden uitgestrekt en waardoor deze vogel, dankzij dat gestreepte verenpak, wegvalt tussen de rietstengels. Verder vallen de groengele poten en de zwarte kruin op; met de lange groene tenen klautert hij behendig door het riet.

De Roerdomp is een zeldzame jaarvogel. Vele jaren geleden moeten er duizenden broedparen zijn geweest, maar met name door het verdwijnen van rietvelden is het aantal dermate drastisch gedaald dat deze vogel op de Rode Lijst staat. Van de 500-700 paren in de jaren zeventig zijn er anno 2008 nog slechts 250-300 over. De belangrijkste broedplaatsten liggen in de Oostvaardersplassen, Overijssel (Weeribben en Wieden), Friesland (Lauwersmeer, De Alde Feanen) en de veengebieden van Noord-Holland. Zoals in onderstaande grafiek is te zien, wordt de Roerdomp incidenteel in Meijendel broedend aangetroffen. Door de ontwikkeling van nieuwe rietmoerassen zoals in Groningen zijn nieuwe leefgebieden ontstaan.

In de paartijd laat het mannetje een ver dragende en resonerende 'whoemp' horen. Dit dreunende geluid houdt het midden tussen een brullende stier (= betekenis van Botaurus) en een misthoorn. Hij maakt in een oud rietveld de basis van enkele nesten waar zij er eentje van kiest om af te bouwen met rietstengels en biezen. Er komen 4-5 eieren in te liggen die zij in d'r eentje uitbroedt. Het vrouwtje verzorgt ook de jongen.

Het voedsel bestaat hoofdzakelijk uit vis maar ook kikkers, amfibieën, kleine zoogdieren (muizen en mollen) en soms jonge vogels staan op het menu. Door deze voorkeur zijn strenge winters funest voor Roerdompen. Als het water bevriest trekken ze vaak naar zuidelijker streken op zoek naar open wateren. Maar dan vallen er ook nogal eens slachtoffers.

Net als de IJsvogel profiteert de Roerdomp daarentegen van zachte winters. Het effect van een veranderend klimaat is echter niet alleen maar positief: door de hogere temperaturen in het voorjaar zal de verdamping toenemen en zullen moerasachtige gebieden sneller opdrogen. In de Oostvaardersplassen namen Roerdompen en andere reigersoorten sterk in aantal toe na verhoging van het waterpeil, waardoor de voedselsituatie verbeterde. Ook de beheerder van Meijendel heeft mogelijkheden om overmatige verdamping te compenseren, zodat in principe een voor deze vogel gunstig leeftklimaat kan worden gehandhaafd.

Klik de knop rechts voor de kaart met het areaal van de Roerdomp gemaakt door xeno-canto kaart
Broedsucces Roerdomp
Grafiek wordt opgebouwd…
 

In 17 van de 34 geïnventariseerde jaren zijn territoria vastgesteld voor de Roerdomp.
In de grafiek worden de aantallen per km² weergegeven, de tabel toont absolute aantallen.

Jaar
Aantal
 '84   '85   '88   '89   '96   '06   '07   '08   '09   '10   '11   '12   '13   '14   '15   '16   '17 
1 2 1 1 1 1 2 2 3 4 5 6 4 7 6 10 8

Klik op een jaartal in bovenstaande tabel voor een kaart met de kavels waar territoria zijn vastgesteld

De Roerdomp behoort tot de ecologische groep soorten van riet en andere verlandingsvegetatie en het broedresultaat wordt in de BMP-verslagen bij die groep besproken.
Grafiek gebaseerd op het Meetnet Broedvogels (kolonies en zeldzame broedvogels). Weergegeven is de jaarlijkse populatie-index, gebaseerd op de gehele populatie of aantallen in de belangrijkste broedgebieden.
Voor de landelijke spreiding: Sovon.
Landelijke aantallen namen sinds 1975 fors af, vooral door verdroging en verbossing van moerassen. Sinds 1990 herstellen ze wat, deels door de aanleg van nieuwe natte natuur. Jaarlijkse schommelingen hangen samen met het winterweer (sterfte bij strenge vorst) en de neerslaghoeveelheden in winter en voorjaar (bij lage waterstand slechte vestigingsomstandigheden). Anno 2016 wordt het aantal broedparen geschat op 350-400. (Bron: Sovon)

Het aantal territoria in Meijendel is sinds 2003 geleidelijk gestegen.
Bescherming van de Roerdomp
De Roerdomp is een kwetsbare soort. Hij stelt hoge eisen aan zijn leefgebieden, bij voorkeur natte moerassen, en is zeer wintergevoelig. Na een paar strenge winters nemen de aantallen vanaf 2007 weer toe, o.a. door meer aandacht voor de kwaliteit van die leefgebieden. De belangrijkste overgebleven broedplaatsen liggen in de Oostvaardersplassen, in Noordwest-Overijssel, Friesland en Noord-Holland. Door de ontwikkeling van nieuwe rietmoerassen zoals in Groningen en in Zuid-Holland (Tiengemeten) zijn enkele nieuwe leefgebieden ontstaan (bron: ).

Vogelzang en/of andere -geluiden

Klik de knoppen om zang of geluid direct af te spelen.

  • Roerdomp op vogelgeluid.nl. Opname: Jarek Matusiak | xeno-canto
  • De Roerdomp op de CD van VWG-Meijendel. [CD niet meer verkrijgbaar]
    (bestand speelt na enkele seconden downloaden)
Geluiden zoeken op het internet.
  • In de vogelgids van staan geluiden van de Roerdomp.
  • Ook op waarneming.nl zijn van de meeste soorten geluidsfragmenten te vinden.
    Zoek ze via deze link.
  • Xeno-canto is een website waar geluidsopnames van vogels uit de gehele wereld worden gedeeld. Zoek er naar geluiden van de Roerdomp
  • via deze link wordt Nederland als zoekgebied ingesteld.
  • via deze link wordt een onbeperkt zoekgebied ingesteld.
top