Home page Zoeken
top

Vogelsoorten arrow Aalscholver

Alle Aalscholvers:
[euring: 720]
Familienaam: Aalscholvers (Phalacrocoracidae) Voor de familienamen wordt de indeling gevolgd van 'Dutch Avifauna' en 'Waarneming.nl'. Dat is niet altijd dezelfde als die van bijvoorbeeld Vogelbescherming of andere sites.

Klik deze info-button voor lijst van dutchavifauna,
klik de button links voor waarneming.nl.

Latin: Phalacrocorax carbo | English: Cormorant
Deutsch: Kormoran | Français: Grand Cormoran | Español: Cormoran grande


Aalscholver in broedkleed met zilverwitte 'manen'.
Hieronder in de karakteristiek drooghouding.
Overal in laag Nederland is de Aalscholver een gewone verschijning geworden sinds de soort in de jaren zestig volledig werd beschermd. Een andere reden voor hun voorspoedige vermeerdering is de ruime visstand als gevolg van de vergrote voedselrijkdom in veel oppervlaktewater door fosfaten en nitraten.

Ook in onze duinen is de Aalscholver sinds eind jaren '80 in toenemende aantallen aanwezig, het hele jaar door. Weliswaar zijn er in de wintermaanden minder, want dan trekt een deel weg, alhoewel in zachte winters ook een deel hier blijft overwinteren.

In Berkheide, Solleveld en Meijendel zien we niet alleen overvliegende Aalscholvers, maar ook rustende exemplaren, vaak in de karakteristieke drooghouding (onderste foto). Bij het zwemmen worden immers de veren nat, dit in tegenstelling tot de meeste watervogels. Alleen de buitenste veren van de aalscholver worden nat en zo blijft er dus nog steeds een isolerend laagje. Dat natte verenpak vermindert overigens het drijfvermogen en dat vergemakkelijkt de jacht onder water op vis. Ook zijn de beenderen bij Aalscholvers slechts met weinig lucht gevuld, zodat ze bij het zwemmen diep in het water liggen. Vergelijk dat eens met pelikanen en Jan-van-genten die hoog op het water liggen; die hebben dan ook vaak heel andere jachtmethoden.

Sinds 1988 broeden Aalscholvers in Meijendel en nog steeds neemt het aantal nesten in de kolonie(s) elk jaar toe. Aanvankelijk was de kolonie gehuisvest in en rondom de kavels 1A en 1B, door de toenemende aantallen is inmiddels doorgegroeid in kavels 15 en 16. Ook het afsterven van de nestbomen heeft invloed op de verspreiding van de Aalscholver in ons gebied. (Lees verder in het tweede katern, onder de statistieken.)

De Aalscholvers uit de duinen vissen niet alleen in onze binnenwateren, de vogels uit de kustkolonies halen een groot deel van hun voedsel uit zee, een nieuwe ontwikkeling.

In 2014 spreekt SOVON landelijk gezien van herstel na twee jaren waarin de populatie achteruitging. Lees het artikel hier. Hierin zijn de aantallen nesten in Meijendel ook meegenomen.

Grafiek met territoria Aalscholver
 
Klik op een jaartal in dit overzicht voor een jaarlijst
met kaartje van kavels waar nesten zijn geteld
Jaar
Aantal
 '88   '90   '91   '92   '93   '94   '95   '96   '97   '98   '99   '00   '01   '02   '03   '04   '05   '06   '07   '08   '09   '10   '11   '12   '13   '14   '15   '16 
1 1 1 21 44 62 72 84 120 200 289 344 354 361 287 309 405 360 407 271 201 611 518 666 642 829 775 865

In 28 van de 33 geïnventariseerde jaren zijn nesten geteld voor de Aalscholver.
In de grafiek worden de aantallen per km² weergegeven, de tabel toont absolute aantallen.


de Aalscholver behoort tot de ecologische groep soorten van boomgroepen, open bos en bosranden en het broedresultaat wordt in de BMP-verslagen bij die groep besproken.
de Aalscholver staat op de 1e plaats in de 'Top 10' van meest Top 10
succesvolle broedvogels van Meijendel met 865 nesten


De grafiek links toont de ontwikkeling in NL De gegevens zijn afkomstig van landelijke tellingen van kolonievogels en zeldzame broedvogels (Meetnet Broedvogels). Weergegeven is het jaarlijks aantal territoria in Nederland.
Bron: www.sovon.nl
Kijk op SOVON.nl voor de landelijke spreiding
 
De kolonie in Meijendel begon met één broedvogel in 1988. In 1992 waren het er 21 en in 1993 een ruime verdubbeling naar 44. Jaar na jaar gaat het naar een steeds groter aantal nesten, hoewel de laatste jaren sprake is van een afvlakking van de groei.

De aanwezigheid van Aalscholvers in onze duinen is toch wel wat bijzonder. Nooit eerder was er sprake van kustkolonies tot in 1984 een kolonie op Voorne ontstond, in 1991 in Meijendel en in 1992 in de Amsterdamse Waterleidingduinen. Solleveld en Berkheide hebben – nog – geen broedkolonie. De vogels uit de kustkolonies halen een groot deel van hun voedsel uit zee. De kustkolonies worden daarom ook wel zoutwaterkolonies genoemd. Dat is een nieuwe ontwikkeling. Aalscholverkolonies in ons land waren altijd nabij plassen, meren of rivieren gevestigd. Nu halen ze platvis en spiering uit de zee! De Aalscholvers uit de duinen vissen zeker ook in onze zoete binnenwateren en soms zelfs in kleine slootjes. In de duinplassen zelf wordt weinig gevist, bijna altijd zijn het eenlingen die een vangstpoging doen.

Bij slechte weersomstandigheden op zee zoeken de Aalscholvers het binnenland op. Hoe de verhouding zeevis-zoetwatervis in het totale voedselpakket is, weten we niet. Echter, vooral in het voorjaar en de zomer worden veel Aalscholvers zeewaarts vliegend gezien.

U kunt dat zelf ook vaststellen als u een tijdje op de Prinsenberg in Meijendel blijft staan. De Prinsenberg is het hoogste punt van het fietspad tussen Scheveningen en vallei Meijendel. In de broedtijd – en al eerder – kunt u de Aalscholvers heen en weer zien vliegen tussen de kolonie en de zee. Soms hele groepen tot wel 50 stuks, in linie of in V-vorm vliegend. Meestal is de vliegrichting noordelijk; er wordt vaak gevist voor de kust tussen Wassenaar en Katwijk, maar ook geregeld tussen Scheveningen en Wassenaar. Als u bij de strandopgang van Meijendel blijft staan en een verrekijker bij u heeft, is vooral bij rustig weer meer te zien. Soms wordt niet al te ver van het strand gevist. Door de verrekijker kunt u dan zien dat de aalscholvers aan ‘sociaal’ vissen doen. Ze vissen in groepen, vaak in linie, en werken zo al zwemmend, drinkend, vangend, slikkend een stuk zee af. Dan, als de krop vol genoeg is, wordt groepsgewijs de terugvlucht aanvaard. Het komt ook voor dat de vogels veel verder de zee opgaan. Ze zijn dan vanaf de kust niet meer te zien, de afstand kan wel zo’n 20 kilometer bedragen.

Het is bekend dat bomen waarin reigers of aalscholvers nestelen op den duur sterven. Door het steeds maar afbreken van takken en bladeren voor het nest en de voortdurende mestproductie, is zo’n nestboom na een jaar of vijf dood. Zo moet de kolonie dus regelmatig opschuiven naar nieuwe nestbomen. In Meijendel is dat proces al aan de gang; voorlopig is er nog voldoende ruimte. Wat natuurlijk ook meetelt is de verblijfsduur van de broedende vogels en later de jongen in het nest. Oudervogels kunnen in februari al op het nest baltsen en in maart/april vindt dan meestal de paring plaats. Het broeden duurt ongeveer vier weken. De jongen hebben zeven weken nodig om goed in de veren te komen. Vliegen kunnen ze na ongeveer acht weken. Een nest is dus drie tot vier maanden bezet als alles goed verloopt. Dat gebeurt echter lang niet altijd. De meeste aalscholvers gaan in hun vierde levensjaar broeden, echter het gebeurt nogal eens dat jongere vogels in de loop van april een plek in de kolonie proberen te veroveren; vogels van twee jaar kunnen namelijk ook nog wel eens tot broeden komen. Het indringen van deze jongere vogels brengt veel onrust teweeg, dat weer leidt tot verstoorde broedsels. Als de rust is hersteld, wordt nog wel een vervolglegsel geproduceerd, waardoor het verblijf in het nest met minstens een maand wordt verlengd.

Vogelzang en/of andere -geluiden op het internet. Gebruik de hyperlinks naar externe sites.

Xeno-canto is een website waar geluidsopnames van vogels uit de gehele wereld worden gedeeld.
  • Zoek er naar geluiden van de Aalscholver via deze link, waarbij Nederland als zoekgebied is ingesteld.
  • Als dat geen of onvoldoende resultaten oplevert, kan op Xeno-canto het zoekgebied worden vergroot. De gepresenteerde kaart geeft dan meteen ook een fraai overzicht van het spreidingsgebied van de Aalscholver.

Ook op waarneming.nl zijn van de meeste soorten geluidsfragmenten te vinden.
Zoek ze via deze link.

top